เตสํ เตสํ สตฺตานนฺติ อเนเกสํ สตฺตานํ สาธารณนิทฺเทโส. "ยญฺญทตฺตสฺส มรณํ, โสมทตฺตสฺส มรณนฺ"ติ เอวํ หิ ทิวสมฺปิ กถิยมาเน เนว สตฺตา ปริยาทานํ คจฺฉนฺติ, น สพฺพํ อปรตฺถทีปนํ สิชฺฌติ. อิเมหิ ปน ทฺวีหิ ปเทหิ น โกจิ

@๕ สี. อมจฺจคณา, ฉ.ม. ภจฺจา ๖ ฉ.ม. ฉินฺทิตฺวา ๗ ฉ.ม. กสายรสปีตานิ สตฺโต อปริยาทินฺโน โหติ, น กิญฺจิ อปรตฺถทีปนํ สิชฺฌติ. ตมฺหา ตมฺหาติ อยํ คติวเสน อเนเกสํ นิกายานํ สาธารณนิทฺเทโส. สตฺตนิกายาติ สตฺตานํ นิกายา, สตฺตฆฏา สตฺตสมูหาติ อตฺโถ. จุตีติ จวนวเสน วุตฺตํ. เอกจตุปญฺจกฺขนฺธาย จุติยา สามญฺญวจนเมตํ. จวนตาติ ภาววจเนน ลกฺขณนิทสฺสนํ. เภโทติ จุติกฺขนฺธานํ ภงฺคุปฺปตฺติปริทีปนํ. อนฺตรธานนฺติ ฆฏสฺส วิย ภินฺนสฺส ภินฺนานํ ขนฺธานํ เยน เกนจิ ปริยาเยน อนนฺตภาวปริทีปนํ. ๑- มจฺจุมรณนฺติ มจฺจุสงฺขาตํ มรณํ, น ขณิกมรณํ. กาโล นาม อนฺตโก, ตสฺส กิริยาติ กาลกิริยา. เอตฺตาวตา สมฺมุติมรณํ ทีปิตํ. อิทานิ ปรมตฺเถน ทีเปตุํ "ขนฺธานํ เภโท"ติอาทิมาห. ปรมตฺเถน หิ ขนฺธาเยว ภิชฺชนฺติ, น สตฺโต นาม โกจิ มรติ. ขนฺเธสุ ปน ภิชฺชมาเนสุ สตฺโต มรติ, ภินฺเนสุ "มโต"ติ โวหาโร โหติ.

เอตฺถ จ จตุโวการปญฺจโวการวเสน ขนฺธานํ เภโท, เอกโวการวเสน กเฬวรสฺส นิกฺเขโป. จตุโวการวเสเนว วา ขนฺธานํ เภโท, เสสทฺวยวเสน กเฬวรสฺส นิกฺเขโป เวทิตพฺโพ. กสฺมา? กมฺมภวทฺวเยปิ ๒- รูปกายสงฺขาตสฺส กเฬวรสฺส สพฺภาวโต. ยสฺมา วา จาตุมฺมหาราชิกาทีสุ ขนฺธา ภิชฺชนฺเตว, น กิญฺจิ นิกฺขิปนฺติ, ตสฺมา เตสํ วเสน ขนฺธานํ เภโท, มนุสฺสาทิภูตสฺส ๓- กเฬวรสฺส นิกฺเขโป. เอตฺถ จ กเฬวรสฺส นิกฺเขปกรณโต มรณํ "กเฬวรสฺส นิกฺเขโป"ติ วุตฺตํ. ชีวิตินฺทฺริยสฺส อุปจฺเฉโทติ อิมินา อินฺทฺริยพทฺธสฺเสว มรณํ นาม โหติ, อนินฺทฺริยพทฺธสฺส มรณํ นาม นตฺถีติ ทสฺเสติ. "ปุสฺโส มโต, ติสฺโส มโต"ติ ๔- อิทมฺปน โวหารมตฺตเมว. อตฺถโต ปน เอวรูปานิ วจนานิ สสฺสาทีนํ ขยวยภาวเมว ทีเปนฺติ. รูปคตนฺติ รูปเมว รูปคตํ. เวทนาคตนฺติอาทีสุปิ เอเสว นโย.