ธาตูนมตฺถาติสเยน โยโค, ตํ วุจฺจเต ๒- ปญฺจวิธํ นิรุตฺตินฺ"ติ เอวํ วุตฺตํ นิรุตฺติลกฺขณํ คเหตฺวา ปทสิทฺธิ เวทิตพฺพา. ตตฺถ "นกฺขตฺตราชาริว ตารกานนฺ"ติ เอตฺถ รการาคโม วิย อวิชฺชมานสฺส อกฺขรสฺส อาคโม วณฺณาคโม นาม. "หึสนา, หึโส"ติ วตฺตพฺเพ "สีโห"ติ วิย วิชฺชมานกฺขรานํ เหฏฺฐุปริยวเสน ปริวตฺตนํ วณฺณวิปริยาโย นาม. "นวิจฺฉนฺทเก ทาเน ทิยตีติ ๓- เอตฺถ อการสฺส เอการาปชฺชนตา วิย อกฺขรสฺส ๔- อญฺญกฺขราปชฺชนตา วณฺณวิกาโร นาม. "ชีวนสฺส มุโต ชีวนมุโต"ติ วตฺตพฺเพ "ชีมุโต"ติ วนการานํ วินาโส วิย วิชฺชมานกฺขรวินาโส วณฺณวินาโส นาม. "ผรุสาหิ วาจาหิ ปกฺรุพฺพมาโน อาสชฺช มํ ตฺวํ วทสิ กุมารา"ติ เอตฺถ ปกฺรุพฺพมาโนติ ปทสฺส อติภวมาโนติ อตฺถปฏิปาทนํ วิย ตตฺถ ตตฺถ ยถาโยคํ วิเสสตฺถโยโค ธาตูนํ อตฺถาติสเยน โยโค นาม.

เอวํ นิรุตฺติลกฺขณํ คเหตฺวา ๕- สทฺทนเยน วา ๕- ปิโสทราทิปกฺเขปลกฺขณํ คเหตฺวา ยสฺมา โลกิยโลกุตฺตรสุขาภินิพฺพตฺตกํ ทานสีลาทิปารปฺปตฺตํ ภาคฺยมสฺส อตฺถิ, ตสฺมา "ภาคฺยวา"ติ วตฺตพฺเพ "ภควา"ติ วุจฺจตีติ ญาตพฺพํ.

ยสฺมา ปน โลภ โทส โมห วิปรีต มนสิการ อหิริกาโนตฺตปฺป โกธูปนาห มกฺข ปลาส อิสฺสา มจฺฉริย มายา สาเฐยฺย ถมฺภ สารมฺภ มานาติมาน มทปฺปมาท ตณฺหาวิชฺชา ติวิธากุสลมูล ทุจฺจริตสงฺกิเลสมล วิสมสญฺญา วิตกฺก ปปญฺจ จตุพฺพิธ วิปริเยสอาสว

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๔๓๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. ติสสเมตเตยยสุตตนิทเทส”