@๔ ฉ.ม. เอหมฺโภ ปุริสาติ ๕ ก....มตฺตํ ๖ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ตาว โหติ, "มุสา ภณิสฺสนฺ"ติ ปุพฺพภาโค อตฺถิ, "มุสา มยา ภณิตนฺ"ติ ปจฺฉาภาโค นตฺถิ. วุตฺตมตฺตเมว หิ โกจิ ปมุสฺสติ กึ ตสฺส มุสาวาโท โหติ, น โหตีติ? สา เอวํ อฏฺฐกถาสุ วิสฺสชฺชิตา:- ปุพฺพภาเค "มุสา ภณิสฺสนฺ"ติ จ, ภณนฺตสฺส "มุสา ภณามี"ติ จ ชานโต ปจฺฉาภาเค "มุสา มยา ภณิตนฺ"ติ น สกฺกา น ภวิตุํ, สเจปิ น โหติ, มุสาวาโทเยว. ปุริมเมว หิ องฺคทฺวยํ ปมาณํ. ยสฺสาปิ ปุพฺพภาเค "มุสา ภณิสฺสนฺ"ติ อาโภโค นตฺถิ, ภณนฺโต ปน "มุสา ภณามี"ติ ชานาติ. ภณิเตปิ "มุสา มยา ภณิตนฺ"ติ ชานาติ. โส มุสาวาเทน น กาเรตพฺโพ. ปุพฺพภาโค หิ ปมาณตโร. ตสฺมึ อสติ ทวา ภณิตํ วา, รวา ภณิตํ วา โหตีติ.

เอตฺถ จ ตญฺญาณตา จ ญาณสโมธานญฺจ ปริจฺจชิตพฺพํ. ตญฺญาณตา ปริจฺจชิตพฺพาติ เยน จิตฺเตน "มุสา ภณิสฺสนฺ"ติ ชานาติ, เตเนว "มุสา ภณามี"ติ จ, "มุสา มยา ภณิตนฺ"ติ จ ชานาตีติ เอวํ เอกจิตฺเตเนว ตีสุ ขเณสุ ชานาตีติ อยํ ตญฺญาณตา ปริจฺจชิตพฺพา. น หิ สกฺกา เตเนว จิตฺเตน ตํ จิตฺตํ ชานิตุํ, ยถา น สกฺกา เตเนว อสินา โส อสิ ฉินฺทิตุนฺติ. ปุริมํ ปุริมํ ปน จิตฺตํ ปจฺฉิมสฺส ปจฺฉิมสฺส จิตฺตสฺส ยถาอุปฺปตฺติปจฺจโย ๑- หุตฺวา นิรุชฺฌติ. เตเนตํ วุจฺจติ:-

"ปมาณํ ปุพฺพภาโค จ ตสฺมึ สติ น เหสฺสติ

เสสทฺวยนฺติ นตฺเถต- มิติ วาจา ติวงฺคิกา"ติ. ๒-