@สญฺญาเปตพฺพํ ๕ ฉ.ม. เปกฺเขตา ๖ ฉ.ม. อริยมคฺคสฺส ๗ ม. ภควโต พุทฺธภาวาย พฺยากรณํ ทตฺวา อนกฺขาตปุพฺพสฺส ปารมิตามคฺคสฺส "พุทฺโธ ภวิสฺสตี"ติ พฺยากรณมตฺเตเนว วา ๑- โพธิมูเล อุปฺปชฺชิตพฺพสฺส อริยมคฺคสฺส อกฺขาตา. อยํ นโย ปจฺเจกโพธิสตฺตพฺยากรเณปิ ลพฺภติเยว. มคฺคญฺญูติ ปจฺจเวกฺขณาวเสน อตฺตโน อุปฺปาทิตสฺส อริยมคฺคสฺส ญาตา. มคฺควิทูติ เวเนยฺยสนฺตาเน ชเนตพฺพสฺส อริยมคฺคสฺส กุสโล. มคฺคโกวิโทติ โพธิสตฺตานํ อกฺขาตพฺพมคฺเค วิจกฺขโณ. อถ วา อภิสมฺโพธิปฏิปตฺติ มคฺคญฺญู, ปจฺเจกโพธิปฏิปตฺติ มคฺควิทู, สาวกโพธิปฏิปตฺติ มคฺคโกวิโท. อถ วา:-

"เอเตน มคฺเคน ตรึสุ ปุพฺเพ

ตริสฺสนฺติ เย จ ตรนฺติ โอฆนฺ"ติ ๒- วจนโต ยถาโยคํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนพุทฺธปจฺเจกพุทฺธสาวกานํ มคฺควเสน จ สุญฺญตานิมิตฺตปฺปณิหิตมคฺควเสน จ อุคฺฆติตญฺญูวิปจิตญฺญูเนยฺยปุคฺคลานํ มคฺควเสน จ ยถากฺกเมเนตฺถ โยชนํ กโรนฺติ. มคฺคานุคา จ ปนาติ ภควตา ๓- คตมคฺคานุคามิโน หุตฺวา. เอตฺถ จสทฺโท เหตุอตฺเถ นิปาโต, เอเตน ภควตา ๔- มคฺคุปฺปาทนาทิ- คุณาธิคมาย เหตุ วุตฺโต โหติ. ปนสทฺโท กตตฺเถ นิปาโต, เตน ภควตา กตมคฺคกรณํ วุตฺตํ โหติ. ปจฺฉา สมนฺนาคตาติ ปฐมํ คตสฺส ภควโต ปจฺฉา สีลาทิคุเณน สมนฺนาคตา. อิติ เถโร "อนุปฺปนฺนสฺส มคฺคสฺส อุปฺปาเทตา"ติอาทีหิ ยสฺมา สพฺเพปิ ภควโต สีลาทโย คุณา อรหตฺตมคฺคเมว นิสฺสาย อาคตา, ตสฺมา อรหตฺตมคฺคเมว นิสฺสาย คุณํ กเถสิ.

ชานํ ชานาตีติ ชานิตพฺพํ ชานาติ, สพฺพญฺญุตาย ยํ กิญฺจิ ปญฺญาย ชานิตพฺพํ นาม อตฺถิ, สพฺพญฺจ เนยฺยปถภูตํ ๕- ปญฺญาย ชานาตีติ อตฺโถ. ปสฺสํ ปสฺสตีติ ปสฺสิตพฺพํ ปสฺสติ, สพฺพทสฺสาวิตาย ตํเยว เนยฺยปถํ จกฺขุนา ทิฏฺฐํ วิย กโรนฺโต