@๓ ฉ.ม. อวิปรีตธมฺโม ๔ ฉ.ม. ยฺวายํ ๕ ฉ.ม. วิหตตฺตา "อตีตา"ติอาทิวจนานิ จ "นตฺถี"ติอาทิวจเนน วา ฆฏิยนฺติ, "สพฺเพ ธมฺมา"ติอาทิวจเนน ๑- วา. สพฺเพ ธมฺมาติ สพฺพสงฺขตาสงฺขตธมฺมปริยาทานํ. สพฺพากาเรนาติ สพฺพธมฺเมสุ เอเกกสฺเสว ธมฺมสฺส อนิจฺจาการาทิสพฺพาการปริยาทานํ. ญาณมุเขติ ญาณาภิมุเข. อาปาถํ อาคจฺฉนฺตีติ โอสรณํ อุเปนฺติ. ชานิตพฺพนฺติ ปทํ เนยฺยนฺติ ปทสฺส อตฺถวิวรณตฺถํ วุตฺตํ.

อตฺตตฺโถ วาติอาทีสุ วาสทฺโท สมุจฺจยตฺโถ. อตฺตตฺโถติ อตฺตโน อตฺโถ. ปรตฺโถติ ปเรสํ ติณฺณํ โลกานํ อตฺโถ. อุภยตฺโถติ อตฺตโน จ ปเรสญฺจาติ สกึเยว อุภินฺนํ อตฺโถ. ทิฏฺฐธมฺมิโกติ ทิฏฺฐธมฺเม นิยุตฺโต, ทิฏฺฐธมฺมปฺปโยชโน วา อตฺโถ. สมฺปราเย นิยุตฺโต, สมฺปรายปฺปโยชโน วา สมฺปรายิโก. อุตฺตาโน ติอาทีสุ โวหารวเสน วตฺตพฺโพ สุขปฺปติฏฺฐตฺตา อุตฺตาโน. โวหารํ อติกฺกมิตฺวา วตฺตพฺโพ สุญฺญตาปฏิสํยุตฺโต ทุกฺขปฺปติฏฺฐตฺตา คมฺภีโร. โลกุตฺตโร อจฺจนฺตติโรกฺขตฺตา ๒- คูโฬฺห. อนิจฺจตาทิโมหฆนาทีหิ ๓- ปฏิจฺฉนฺนตฺตา ปฏิจฺฉนฺโน. อปฺปจุรโวหาเรน วตฺตพฺโพ ยถาวุตฺตํ ๔- อคฺคเหตฺวา อธิปฺปายสฺส เนตพฺพโต เนยฺโย. ปจุรโวหาเรน วตฺตพฺโพ วจนมตฺเตเนว อธิปฺปายสฺส นีตตฺตา นีโต. สุปริสุทฺธสีลสมาธิวิปสฺสนตฺโถ ตทงฺควิกฺขมฺภนวเสน วชฺชวิรหิตตฺตา อนวชฺโช. กิเลสสมุจฺเฉทนโต อริยมคฺคตฺโถ นิกฺกิเลโส. กิเลสปฏิปสฺสทฺธตฺตา อริยผลตฺโถ โวทาโน. สงฺขตาสงฺขเตสุ อคฺคธมฺมตฺตา นิพฺพานํ ปรมตฺโถ. ปริวตฺตตีติ พุทฺธญาณสฺส วิสยภาวโต อพหิภูตตฺตา อนฺโตพุทฺธญาเณ พฺยาปิตฺวา ๕- วา สมนฺตา วา อลงฺกริตฺวา วา วิเสเสน วา วตฺตติ.

"สพฺพํ กายกมฺมนฺ"ติอาทีหิ ภควโต ญาณวิสยตํ ๖- ทสฺเสติ. ญาณานุปริวตฺตีติ ญาณํ อนุปริวตฺติ, ญาณวิรหิตํ น โหตีติ อตฺโถ. อปฺปฏิหตนฺติ นิราวรณตฺตํ ทสฺเสติ. ปุน สพฺพญฺญุตํ อุปมาย สาเธตุกาโม "ยาวตกนฺ"ติอาทิมาห. ตตฺถ

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๔๘๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. ปสูรสุตตนิเทส”