ผริตฺวาติ พุทฺธญาณํ สพฺพเทวมนุสฺสานมฺปิ ปญฺญํ ปาปุณิตฺวา ฐานโต เตสํ ปญฺญํ ผริตฺวา พฺยาปิตฺวา ติฏฺฐติ. อภิภวิตฺวาติ สพฺพเทวมนุสฺสานมฺปิ ปญฺญํ อติกฺกมิตฺวา, เตสํ อวิสยภูตมฺปิ ๑- สพฺพเนยฺยํ อภิภวิตฺวา ติฏฺฐตีติ อตฺโถ.

ปฏิสมฺภิทาย ๒- ปน "อติฆํสิตฺวา"ติ ปาโฐ, ฆํสิตฺวา ตุริตฺวาติ ๓- อตฺโถ. เยปิ เตติอาทีหิ เอวํ ผริตฺวา อภิภวิตฺวา ฐานสฺส ปจฺจกฺขการณํ ทสฺเสติ. ตตฺถ ปณฺฑิตาติ ปณฺฑิจฺเจน สมนฺนาคตา. นิปุณาติ สณฺหา สุขุมพุทฺธิโน สุขุเม อตฺถนฺตเร ปฏิวิชฺฌนสมตฺถา. กตปรปฺปวาทาติ ญาตปรปฺปวาทา ๔- เจว ปเรหิ สทฺธึ กตวาทปริจยา จ. วาลเวธิรูปาติ วาลเวธิธนุคฺคหสทิสา. โว ภินฺทนฺตา มญฺเญ จรนฺติ ปญฺญาคเตน ทิฏฺฐิคตานีติ วาลสุขุมานิปิ ๕- ปเรสํ ทิฏฺฐิคมนานิ อตฺตโน ปญฺญาคมเนน ภินฺทนฺตา วิย จรนฺตีติ อตฺโถ. อถ วา "คูถคตํ มุตฺตคตนฺ"ติอาทีสุ ๖- วิย ปญฺญา เอว ปญฺญาคตํ. ทิฏฺฐิโย เอว ทิฏฺฐิคตานิ. ปเญฺห อภิสงฺขริตฺวา อภิสงฺขริตฺวาติ ทฺวิปทมฺปิ ติปทมฺปิ จตุปทมฺปิ ปุจฺฉํ รจยิตฺวา เตสํ ปญฺหานํ อติพหุกตฺตา สพฺพสงฺคหตฺถํ ทฺวิกฺขตฺตุํ วุตฺตํ. คูฬฺหานิ จ ปฏิจฺฉนฺนานิ จ อตฺถชาตานิ วาติ ปาฐเสโส. เตสํ ตถา วินยํ ทิสฺวา อตฺตนา อภิสงฺขตปญฺหํ ปุจฺฉนฺตูติ ๗- เอวํ ภควตา อธิปฺเปตตฺตา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. อญฺเญสํ ปน ปุจฺฉาย โอกาสเมว อทตฺวา ภควา อุปสงฺกมนฺตานํ ธมฺมํ เทเสติ. ยถาห:-

"เต ปญฺหํ อภิสงฺขโรนฺติ `อิมํ มยํ ปญฺหํ สมณํ โคตมํ อุปสงฺกมิตฺวา