[๗๗] เอวํ สมุคฺคหิเตสุ จ สมฺโมเหน ๓- มาคนฺทิยสฺส วิวาทาปตฺตึ ทสฺเสตฺวา อิทานิ เตสุ อญฺเญสุ จ ธมฺเมสุ วิคตปฺปโมหสฺส อตฺตโน นิพฺพิวาทตํ ทสฺเสนฺโต "สโม วิเสสี"ติ คาถมาห. ตสฺสตฺโถ:- โย เอวํ ติธา มาเนน วา ทิฏฺฐิยา วา ปุคฺคเลน วา มญฺญติ, โส เตน มาเนน วา ตาย วา ทิฏฺฐิยา เตน วา ปุคฺคเลน วิวเทยฺย. โย ปน อมฺหาทิโส อิมาสุ ตีสุ วิธาสุ อวิกมฺปมาโน, สโม วิเสสีติ น ตสฺส โหติ, น จ หีโนติ ปาฐเสโส. อิมิสฺสาปิ คาถาย นิทฺเทโส อุตฺตาโนว.

[๗๘] กิญฺจิ ภิยฺโย:- "สจฺจนฺติ โส"ติ คาถา. ตสฺสตฺโถ:- โส เอวรูโป ปหีนมานทิฏฺฐิโก "มาทิโส `พาหิตปาปตฺตา'ทินา นเยน พฺราหฺมโณ, อิทเมว สจฺจนฺ"ติ กึ วเทยฺย กึ วตฺถุํ ภเณยฺย, เกน วา การเณน ภเณยฺย, "มยฺหํ สจฺจํ, ตุยฺหํ มุสา"ติ วา เกน มาเนน ทิฏฺฐิยา ปุคฺคเลน วา วิวเทยฺย. ยสฺมึ มาทิเส ขีณาสเว "สทิโสหมสฺมี"ติ ปวตฺติยา สมํ วา, อิตรทฺวยภาเวน ปวตฺติยา วิสมํ วา, มญฺญิตํ นตฺถิ, สมานาทีสุ เกน วาทํ ปฏิปฺผเรยฺยาติ. ๑- อิมิสฺสาปิ คาถาย นิทฺเทโส อุตฺตาโน.

[๗๙] นนุ เอกํเสเนว เอวรูโป ปุคฺคโล? "โอกมฺปหายา"ติ คาถา. ตตฺถ โอกมฺปหายาติ รูปธาตฺวาทิวิญฺญาณสฺโสกาสํ ๒- ตตฺถ ฉนฺทราคปฺปหาเนน ฉฑฺเฑตฺวา. อนิเกตสารีติ รูปนิมิตฺตนิเกตาทีนิ ตณฺหาวเสน อสรนฺโต. กาเม ๓- อกุพฺพํ มุนิ สนฺถวานีติ กาเม คิหิสนฺถวานิ อกโรนฺโต. กาเมหิ ริตฺโตติ กาเมสุ ฉนฺทราคาภาเวน สพฺพกาเมหิ ปุถุภูโต. อปุเรกฺขราโนติ อายตึ อตฺตภาวํ อนภินิพฺพตฺเตนฺโต. กถนฺนุ วิคฺคยฺห ชเนน กยิราติ ชเนน สทฺธึ วิคฺคาหิกกถํ กเถยฺย.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๕๐๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. มาคันทิยสุตตนิทเทส”