[๘๖] นิราสตฺตีติ นิตฺตโณฺห. วิเวกทสฺสี ผสฺเสสูติ ปจฺจุปฺปนฺเนสุ จกฺขุสมฺผสฺสาทีสุ อตฺตาทิภาววิเวกํ ปสฺสติ. ทิฏฺฐีสุ จ น นิยฺยตีติ ๑- ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐีสุ กายจิ ทิฏฺฐิยา น นิยฺยติ.

วิปริณตํ วา วตฺถุํ น โสจตีติ ปกติภาวํ ชหิตฺวา นฏฺเฐ กิสฺมิญฺจิ วตฺถุสฺมึ น โสกํ อาปชฺชติ. วิปริณตสฺมึ วาติ วินสฺสมาเน วตฺถุมฺหิ.

จกฺขุสมฺผสฺโสติ จกฺขุํ วตฺถุํ กตฺวา จกฺขุวิญฺญาณสหชาโต ผสฺโส จกฺขุสมฺผสฺโส. เสเสสุปิ เอเสว นโย. เอตฺถ จ ปุริมา จกฺขุปฺปสาทาทิวตฺถุกาว, มโนสมฺผสฺโส หทยวตฺถุโกปิ อวตฺถุโกปิ สพฺโพ จตุภูมโก ผสฺโส. อธิวจนสมฺผสฺโสติ ปริยาเยน เอตสฺส นามํ โหติเยว. ตโย หิ อรูปิโน ขนฺธา สยํ ปิฏฺฐิวฏฺฏกา หุตฺวา อตฺตนา ๒- สหชาตสมฺผสฺสสฺส อธิวจนสมฺผสฺโสติ นามํ กโรนฺติ. ปฏิฆสมฺผสฺโสติ นิปฺปริยาเยน ปน ปฏิฆสมฺผสฺโส นาม ปญฺจทฺวาริกสมฺผสฺโส. ๓- อธิวจนสมฺผสฺโส นาม มโนทฺวาริกสมฺผสฺโส. ๔- สุขเวทนีโย ผสฺโสติ สุขเวทนาย หิโต อุปฺปาทโก ผสฺโส. อิตรทฺวเยปิ เอเสว นโย. กุสโล ผสฺโสติ เอกวีสติกุสลจิตฺตสหชาโต ผสฺโส. อกุสโลติ ทฺวาทสอกุสลสหชาโต ผสฺโส. อพฺยากโตติ ฉปฺปญฺญาสอพฺยากตสหชาโต ผสฺโส. กามาวจโรติ จตุปฺปญฺญาสกามาวจรสหชาโต ผสฺโส. รูปาวจโรติ กุสลาทิปญฺจทส- รูปาวจรสมฺปยุตฺโต. อรูปาวจโรติ กุสลาพฺยากตวเสน ทฺวาทสอรูปาวจรสมฺปยุตฺโต.