[๑๐๒] ตมูปนิสฺสาย ปโหติ ฉนฺโทติ ตํ สุขทุกฺขเวทนํ ตทุภยวตฺถุสงฺขาตํ สาตาสาตํ อุปนิสฺสาย สํโยควิโยคปตฺถนาวเสน ฉนฺโท ปโหติ. เอตฺตาวตา "ฉนฺโท นุ โลกสฺมึ กุโตนิทาโน"ติ อยํ ปโญฺห วิสฺสชฺชิโต โหติ. รูเปสุ ทิสฺวา วิภวํ ภวญฺจาติ รูเปสุ วยญฺจ อุปฺปาทญฺจ ทิสฺวา. วินิจฺฉยํ กุรุเต ๓- ชนฺตุ โลเกติ อปายาทิเก โลเก อยํ ชนฺตุ โภคาธิคมตฺถํ ตณฺหาวินิจฺฉยํ "อตฺตา เม อุปฺปนฺโน"ติอาทินา นเยน ทิฏฺฐิวินิจฺฉยญฺจ กุรุเต. เอตฺตาวตา "วินิจฺฉยา จาปิ กุโตปหูตา"ติ อยํ ปโญฺห วิสฺสชฺชิโต โหติ.

สาตาสาตํ นิสฺสายาติ มธุรญฺจ อมธุรญฺจ อุปนิสฺสยํ กตฺวา. อิฏฺฐานิฏฺฐนฺติ อิฏฺฐารมฺมณญฺจ อนิฏฺฐารมฺมณญฺจ.

สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานานุโยคนฺติ เอตฺถ สุราติ ปิฏฺฐสุรา ปูวสุรา โอทนสุรา กิณฺณปกฺขิตฺตา สมฺภารสํยุตฺตาติ ปญฺจ สุรา. เมรยนฺติ ปุปฺผาสโว ผลาสโว มธฺวาสโว คุฬาสโว สมฺภารสํยุตฺโตติ ปญฺจ อาสวา. ตํ สพฺพมฺปิ มทกรณวเสน มชฺชํ. ปมาทฏฺฐานนฺติ ปมาทการณํ, ยาย เจตนาย ตํ มชฺชํ ปิวติ, ตสฺเสตํ อธิวจนํ. อนุโยคนฺติ ตํ สุราเมรยมชฺชปฺปมาทฏฺฐานานุโยคํ อนุอาโยคํ ปุนปฺปุนํ กรณํ. ยสฺมา จ ปน ตํ อนุยุตฺตสฺส เม อุปฺปนฺนา เจว โภคา ปริหายนฺติ, อนุปฺปนฺนา จ นุปฺปชฺชนฺติ, ตสฺมา "เม โภคา ปริกฺขยํ ขีณภาวํ คจฺฉนฺตี"ติ ชานาติ. เอวํ สพฺพตฺถ. วิกาลวิสิขาจริยานุโยคนฺติ อเวลาย วิสิขาสุ จริยานุยุตฺตํ. สมชฺชาภิจรณนฺติ นจฺจาทิทสฺสนวเสน สมชฺชาภิคมนํ. อาลสฺยานุโยคนฺติ กายาลสิยยุตฺตปฺปยุตฺตํ. ๑- อปายมุขานิ น เสวตีติ โภคานํ วินาสทฺวารานิ น เสวติ.