ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโสติ จกฺขุรูปวิญฺญาณานํ ติณฺณนฺนํ สงฺคติยา ผสฺโส ชายติ. จกฺขุญฺจ รูปา จ รูปสฺมินฺติ ปสาทจกฺขุญฺจ รูปารมฺมณานิ จ รูปภาเค รูปโกฏฺฐาเส กตฺวา. จกฺขุสมฺผสฺสํ ฐเปตฺวาติ ติณฺณํ สงฺคติยา อุปฺปนฺนผสฺสํ มุญฺจิตฺวา. สมฺปยุตฺตกา ธมฺมา นามสฺมินฺติ อวเสสา เวทนาทโย ผสฺเสน สหชาตา ธมฺมา นามภาเค. โสตญฺจ ปฏิจฺจาติอาทีสุปิ เอเสว นโย.

จตูหากาเรหิ รูปํ วิภูตํ โหตีติ จตูหิ การเณหิ รูปํ วีติวตฺตํ โหติ. ญาตวิภูเตนาติ ปากฏํ กตฺวา วีติวตฺเตน. ตีรณวิภูเตนาติ อนิจฺจาทิโต ตีเรตฺวา วีติวตฺเตน. ปหานวิภูเตนาติ ฉนฺทราคปฺปหานโต วีติวตฺเตน. สมติกฺกมวิภูเตนาติ จตุนฺนํ อรูปสมาปตฺตีนํ ปฏิลาภวเสน วีติวตฺเตน.

[๑๐๘] กถํ สเมตสฺสาติ กถํ ปฏิปนฺนสฺส. วิโภติ รูปนฺติ รูปํ วิภวติ, น ภเวยฺย วา. สุขํ ทุกฺขํ วาติ ๒- อิฏฺฐานิฏฺฐรูปเมว ปุจฺฉติ.