ตตฺถ อาทิคาถาย ตาว สงฺเขปตฺโถ:- ปปญฺจสงฺขาติ ปปญฺจาติ สงฺขาตตฺตา ปปญฺจา เอว ปปญฺจสงฺขา. ตสฺสา อวิชฺชาทโย กิเลสา มูลํ, ตํ ปปญฺจสงฺขาย มูลํ อสฺมีติ ปวตฺตมานญฺจ สพฺพํ มนฺตาย อุปรุนฺเธ. ยา กาจิ อชฺฌตฺตตณฺหา อุปฺปชฺเชยฺยุํ, ตาสํ วินยาย ปหานาย สทา สโต สิกฺเข อุปฏฺฐิตสฺสติ หุตฺวา สิกฺเขยฺยาติ.
อชฺฌตฺตสมุฏฺฐานา วาติ จิตฺเต อุปฺปนฺนา วา. ปุเรภตฺตนฺติ ทิวาภตฺตโต ปุเรกาลํ. อจฺจนฺตสํโยคตฺเถ อุปโยควจนํ, อตฺถโต ปน ภุมฺมเมว ปุเรภตฺเตติ, เอส นโย ปจฺฉาภตฺตาทีสุ. ปจฺฉาภตฺตนฺติ ทิวาภตฺตโต ปจฺฉากาลํ. ปุริมยามนฺติ รตฺติยา ปฐมโกฏฺฐาสํ. มชฺฌิมยามนฺติ รตฺติยา ทุติยโกฏฺฐาสํ. ปจฺฉิมยามนฺติ รตฺติยา ตติยโกฏฺฐาสํ. กาเฬติ กาฬปกฺเข. ชุเณฺหติ สุกฺกปกฺเข. วสฺเสติ จตฺตาโร วสฺสานมาเส. เหมนฺเตติ จตฺตาโร เหมนฺตมาเส. คิเมฺหติ จตฺตาโร คิมฺหานมาเส. ปุริเม วโยขนฺเธติ ปฐเม วโยโกฏฺฐาเส, ปฐมวเยติ อตฺโถ. ตีสุ จ วเยสุ วสฺสสตายุกสฺส ปุริสสฺส เอเกกสฺมึ วเย จตุมาสาธิกานิ เตตฺตึส วสฺสานิ โหนฺติ.
[๑๕๒] เอวํ ปฐมคาถายํ ตาว ตีหิ สิกฺขาหิ ยุตฺตํ ๑- เทสนํ อรหตฺตนิกูเฏน เทเสตฺวา ปุน มานปฺปหานวเสน เทเสตุํ "ยํ กิญฺจี"ติ คาถมาห. ตตฺถ ยํ กิญฺจิ ธมฺมมภิชญฺญา อชฺฌตฺตนฺติ ยํ กิญฺจิ อุจฺจากุลีนตาทิกํ อตฺตโน คุณํ ชาเนยฺย. อถ วาปิ พหิทฺธาติ อถ วา พหิทฺธาปิ อาจริยุปชฺฌายานํ คุณํ ชาเนยฺย. น เตน ถามํ กุพฺเพถาติ เตน คุเณน มานํ น กเรยฺย.
สตานนฺติ สนฺตคุณวนฺตานํ. สนฺตานนฺติ นิพฺพุตสนฺตานํ. ๒- น วุตฺตาติ น กถิตา. นปฺปวุตฺตาติ น วิสฺสชฺชิตา.