อากงฺขมาโน จ ภควาติ ภควา อิจฺฉมาโน. เอกมฺปิ โลกธาตุํ ปสฺเสยฺยาติ เอกํ จกฺกวาฬํ โอโลเกยฺย. สหสฺสิมฺปิ จูฬนิกนฺติ เอตฺถ ยาวตา จนฺทิมสูริยา ปริหรนฺติ, ทิสา ภานฺติ วิโรจมานา, ตาว สหสฺสธา โลโก, ๓- เอตฺถ เต วตฺตตี วโสติ อาคตฏฺฐาเน ๓- เอสา สหสฺสีจูฬนิกา นาม. จูฬนิกนฺติ ขุทฺทกํ. ทฺวิสหสฺสิมฺปิ มชฺฌิมิกํ โลกธาตุนฺติ เอตฺถ สหสฺสจกฺกวาฬานํ สหสฺสภาเคน คเณตฺวา ทสสตสหสฺสจกฺกวาฬปริมาณา ทฺวิสหสฺสี มชฺฌิมิกา โลกธาตุ นาม. เอตฺตเกน พุทฺธานํ ชาติกฺเขตฺตํ นาม ทสฺสิตํ. โพธิสตฺตานํ หิ ปจฺฉิมภเว เทวโลกโต จวิตฺวา มาตุกุจฺฉิยํ

ยาวตกํ วา ปน อากงฺเขยฺยาติ ยตฺตกํ วา อิจฺเฉยฺย. อิมินา วิสยกฺเขตฺตํ ทสฺสิตํ. พุทฺธานํ หิ วิสยกฺเขตฺตสฺส ปมาณปริจฺเฉโท นาม นตฺถิ, นตฺถิกภาเว จสฺส อิมํ อุปมํ อาหรนฺติ:- โกฏิสตสหสฺสจกฺกวาเฬ หิ ๙- ยาว พฺรหฺมโลกา สาสเปหิ ปูเรตฺวา สเจ โกจิ ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกจกฺกวาเฬ เอกํ สาสปํ ปกฺขิปนฺโต คจฺเฉยฺย, ๑๐- สพฺเพปิ เต สาสปา ปริกฺขยํ คจฺเฉยฺยุํ, น เตฺวว ปุรตฺถิมาย ทิสาย จกฺกวาฬานิ. ทกฺขิณาทีสุปิ เอเสว นโย. ตตฺถ พุทฺธานํ อวิสโย นาม นตฺถิ. ตาวตกํ ปสฺเสยฺยาติ ตตฺตกํ โอโลเกยฺย. เอวํ ปริสุทฺธํ ภควโต ทิพฺพจกฺขูติ ทิพฺพจกฺขุกถํ นิฏฺฐาเปสิ.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๑๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”