"ทูเร สนฺโต ปกาเสนฺติ หิมวนฺโตว ปพฺพโต

อสนฺเตตฺถ น ทิสฺสนฺติ รตฺติขิตฺตา ยถา สรา"ติ. ๑-

สพฺพญฺญุตญฺญาณนฺติ เอตฺถ ปญฺจเนยฺยปถปฺปเภทํ สพฺพํ อญฺญาสีติ สพฺพญฺญู. สงฺขตาสงฺขตาทิเภทา สพฺพธมฺมา หิ สงฺขาโร วิกาโร ลกฺขณํ นิพฺพานํ ปญฺญตฺตีติ ปญฺเจว เนยฺยปถา โหนฺติ. สพฺพญฺญุสฺส ภาโว สพฺพญฺญุตา, สพฺพญฺญุตา เอว ญาณํ "สพฺพญฺญุตาญาณนฺ"ติ วตฺตพฺเพ "สพฺพญฺญุตญฺญาณนฺ"ติ วุตฺตํ. สพฺพญฺญูติ จ กมสพฺพญฺญู สกึสพฺพญฺญู สตตสพฺพญฺญู สตฺติสพฺพญฺญู ญาตสพฺพญฺญูติ ปญฺจวิธา สพฺพญฺญุโน สิยุํ. เตสุ กเมน สพฺพชานนกาลาสมฺภวโต กมสพฺพญฺญุตา น โหติ. สกึ สพฺพารมฺมณคฺคหณาภาวโต สกึสพฺพญฺญุตา น โหติ, จกฺขุวิญฺญาณาทิ- นิยตารมฺมณจิตฺตสมฺภวโต ๒- ภวงฺคจิตฺตวิโรธโต ยุตฺติอภาวโต จ สตตสพฺพญฺญุตา น โหติ, ปริเสสโต สพฺพชานนสมตฺถตาย สตฺติสพฺพญฺญุตา วา สิยา, วิทิตสพฺพธมฺมตฺตา ญาตสพฺพญฺญุตา วา, สตฺติสพฺพญฺญุโน สพฺพชานนตฺตํ ๓- นตฺถีติ ตมฺปิ น ยุชฺชติ, "น ตสฺส อทฺทิฏฺฐมิธตฺถิ กิญฺจิ ฯเปฯ สมนฺตจกฺขู"ติ วุตฺตตฺตา ญาตสพฺพญฺญุตา เอว ยุชฺชติ. เอวํ หิ สติ กิจฺจโต อสมฺโมหโต การณสิทฺธิโต อาวชฺชนปฏิพทฺธโต สพฺพญฺญุตเมว โหตีติ. เตน ญาเณนาติ เตน สพฺพชานนญาเณน.

ปุน อปเรน ปริยาเยน สพฺพญฺญุภาวสาธนตฺถํ ๔- "น ตสฺสา"ติ คาถมาห. ตตฺถ น ตสฺส อทฺทิฏฺฐมิธตฺถิ กิญฺจีติ ตสฺส ตถาคตสฺส อิธ อิมสฺมึ เตธาตุเก โลเก อิมสฺมึ ปจฺจุปฺปนฺนกาเล วา ปญฺญาจกฺขุนา อทิฏฺฐํ นาม กิญฺจิ อปฺปมตฺตกมฺปิ น อตฺถิ น สํวิชฺชติ. อตฺถีติ อิทํ วตฺตมานกาลิกํ อาขฺยาตปทํ, อิมินา ปจฺจุปฺปนฺนกาลิกสฺส สพฺพธมฺมสฺส ญาตภาวํ ทสฺเสติ. คาถาพนฺธสุขตฺถํ ปเนตฺถ ทกาโร ปยุตฺโต. ๕- อโถ อวิญฺญาตนฺติ เอตฺถ อโถติ วจโนปาทาเน นิปาโต. อวิญฺญาตนฺติ อตีตกาลิกํ อวิญฺญาตํ นาม กิญฺจิ ธมฺมชาตํ นาโหสีติ ปาฐเสโส. อพฺยยภูตสฺส

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๒๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”