จกฺขุโลลิเยนาติ จกฺขุทฺวาเร อุปฺปนฺนโลลวเสน จกฺขุโลลิเยน. อทิฏฺฐํ ทกฺขิตพฺพนฺติ อทิฏฺฐปุพฺพํ รูปารมฺมณํ ปสฺสิตุํ ยุตฺตํ. ทิฏฺฐํ สมติกฺกมิตพฺพนฺติ ทิฏฺฐปุพฺพํ รูปารมฺมณํ อติกฺกมิตุํ ยุตฺตํ. อาราเมน อารามนฺติ ปุปฺผารามาทิอาราเมน ผลารามาทึ วา ปุปฺผารามาทึ วา. ทีฆจาริกนฺติ ทีฆจรณํ. อนวฏฺฐิตจาริกนฺติ อสนฺนิฏฺฐานจรณํ. อนุยุตฺโต โหติ รูปทสฺสนายาติ รูปารมฺมณทสฺสนตฺถาย ปุนปฺปุนํ ยุตฺโต โหติ.

อนฺตรฆรํ ปวิฏฺโฐติ อุมฺมารพฺภนฺตรํ ปวิฏฺโฐ. วีถึ ปฏิปนฺโนติ อนฺตรวีถึ โอติณฺโณ. ฆรมุขานิ โอโลเกนฺโตติ ฆรทฺวารานิ อวโลเกนฺโต. อุทฺธํ อุลฺโลเกนฺโตติ อุปริทิสํ อุทฺธํมุโข หุตฺวา วิโลเกนฺโต.

จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวาติ การณวเสน จกฺขูติ ลทฺธโวหาเรน รูปทสฺสนสมตฺเถน จกฺขุวิญฺญาเณน รูปํ ทิสฺวา. โปราณา ปนาหุ:- "จกฺขุ รูปํ น ปสฺสติ อจิตฺตกตฺตา, จิตฺตํ น ปสฺสติ อจกฺขุกตฺตา. ทฺวารารมฺมณสงฺฆฏฺเฏ ปน ๓- ปสาทวตฺถุเกน จิตฺเตน ปสฺสติ. อีทิสี ปเนสา `ธนุนา วิชฺฌตี'ติอาทีสุ วิย สสมฺภารกถา นาม โหติ. ตสฺมา จกฺขุวิญฺญาเณน รูปํ ทิสฺวาติ อยเมตฺถ อตฺโถ"ติ. นิมิตฺตคฺคาหีติ