ตตฺราปิ เนว ภวงฺคสมเย น อาวชฺชนาทีนํ อญฺญตรสมเย สํวโร วา อสํวโร วา อตฺถิ. ชวนกฺขเณ ปน สเจ ทุสฺสีลฺยํ วา มุฏฺฐสฺสจฺจํ วา อญฺญาณํ วา อกฺขนฺติ วา โกสชฺชํ วา อุปฺปชฺชติ, อสํวโร โหติ. เอวํ โหนฺโต ปน โส "จกฺขุนฺทฺริเย อสํวโร"ติ วุจฺจติ. กสฺมา? ยสฺมา ตสฺมึ อสํวเร สติ ทฺวารมฺปิ อคุตฺตํ โหติ, ภวงฺคมฺปิ อาวชฺชนาทีนิปิ วีถิจิตฺตานิ. ยถา กึ? ยถา นคเร จตูสุ ทฺวาเรสุ อสํวุเตสุ กิญฺจาปิ อนฺโตฆรทฺวารโกฏฺฐกคพฺภาทโย สํวุตา, ตถาปิ อนฺโตนคเร สพฺพํ ภณฺฑํ อรกฺขิตํ อโคปิตเมว โหติ. นครทฺวาเรน หิ ปวิสิตฺวา

สทฺธาเทยฺยานีติ กมฺมญฺจ ผลญฺจ อิธโลกญฺจ ปรโลกญฺจ สทฺทหิตฺวา ทินฺนานิ. "อยํ เม ญาตีติ วา, มิตฺโตติ วา, อิทํ วา ปฏิกริสฺสติ, อิทํ วาเนน กตปุพฺพนฺ"ติ วา เอวํ น ทินฺนานีติ อตฺโถ. เอวํ ทินฺนานิ หิ น สทฺธาเทยฺยานิ นาม โหนฺติ. โภชนานีติ จ เทสนาสีสมตฺตเมตํ, อตฺถโต ปน สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา จีวรานิ ปารุปิตฺวา เสนาสนานิ เสวมานา คิลานปจฺจยเภสชฺชํ ปริภุญฺชมานาติ สพฺพเมตํ วุตฺตเมว โหติ.

เสยฺยถิทนฺติ นิปาโต. ตสฺสตฺโถ, กตโม โสติ. นจฺจํ นาม ยํ กิญฺจิ นจฺจํ, ตํ มคฺคํ คจฺฉนฺเตนาปิ คีวํ ปสาเรตฺวา ทฏฺฐุํ น วฏฺฏติ. คีตนฺติ ยํ กิญฺจิ คีตํ. วาทิตนฺติ ยํ กิญฺจิ วาทิตํ. เปกฺขนฺติ นฏสมชฺชํ. อกฺขานนฺติ ภารตรามายนาทิกํ. ยสฺมึ ฐาเน กถียติ, ตตฺถ คนฺตุมฺปิ น วฏฺฏติ. ปาณิสฺสรนฺติ กํสตาฬํ, "ปาณิตาฬนฺ"ติปิ วทนฺติ. เวตาฬนฺติ ฆนตาฬํ, "มนฺเตน มตสรีรุฏฺฐาปนนฺ"ติปิ เอเก. กุมฺภถูณนฺติ จตุรสฺสอมฺพณกตาฬํ, "ภุมฺภสทฺทนฺ"ติปิ เอเก. โสภนกนฺติ นฏานํ อพฺโภกิรณํ, โสภนกรํ วา, ๑- ปฏิภานจิตฺตนฺติ วุตฺตํ โหติ. จณฺฑาลนฺติ อโยคุฬกีฬา, "จณฺฑาลานํ สาณโธวนกีฬา"ติปิ วทนฺติ. วํสนฺติ เวณุํ อุสฺสาเปตฺวา กีฬนํ.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๒๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”