เตน เตน น ตุสฺสนฺตีติ เตน เตน อมฺพิลาทิรเสน ๑- น สนฺโตสํ อาปชฺชนฺติ. อปราปรํ ปริเยสนฺตีติ อุปรูปริ คเวสนฺติ.

[๑๕๘] ผสฺเสนาติ โรคผสฺเสน. ภวญฺจ นาภิชปฺเปยฺยาติ ตสฺส ผสฺสสฺส วิโนทนตฺถาย กามภวาทิภวญฺจ น ปตฺเถยฺย. เภรเวสุ จ น สมฺปเวเธยฺยาติ ตสฺส ผสฺสสฺส ปจฺจยภูเตสุ สีหพฺยคฺฆาทีสุ เภรเวสุ จ น สมฺปเวเธยฺย, อวเสเสสุ วา ฆานินฺทฺริยมนินฺทฺริยวิสเยสุ น สมฺปเวเธยฺย. เอวํ ปริปูโร อินฺทฺริยสํวโร จ วุตฺโต ๒- โหติ. ปุริเมหิ วา อินฺทฺริยสํวรํ ทสฺเสตฺวา อิมินา "อรญฺเญ วสตา เภรวํ ทิสฺวา วา สุตฺวา วา นปฺปเวธิตพฺพนฺ"ติ ทสฺเสติ.

เอเกนากาเรนาติ เอเกน การเณน. ภยมฺปิ เภรวมฺปิ ตญฺเญวาติ ภยนฺติ จ เภรวนฺติ จ ขุทฺทกมฺปิ มหนฺตมฺปิ อุตฺตาสนิมิตฺตเมว. ตเมวตฺถํ ทสฺเสตุํ "วุตฺตเญฺหตนฺ"ติอาทิมาห. ภยนฺติ ตปฺปจฺจยา อุปฺปนฺนภยํ. ภยานกนฺติ อาการนิทฺเทโส. ฉมฺภิตตฺตนฺติ ภยวเสน คตฺตจลนํ. โลมหํโสติ โลมานํ หํสนํ อุทฺธคฺคภาโว. อิมินา ปททฺวเยน กิจฺจโต ภยํ ทสฺเสตฺวา ปุน "เจตโส อุพฺเพโค อุตฺราโส"ติ สภาวโต ทสฺเสติ. อุพฺเพโคติ ภีรุโก. ๑- อุตฺราโสติ จิตฺตกฺโขโภ. ชาติภยนฺติ ชาตึ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนภยํ. เสเสสุปิ เอเสว นโย. ราชโต อุปฺปนฺนํ ภยํ ราชภยํ. เสเสสุปิ เอเสว นโย. อตฺตานุวาทภยนฺติ ปาปกมฺมิโน อตฺตานํ อนุวทนฺตสฺส อุปฺปชฺชนกภยํ. ปรานุวาทภยนฺติ ปรสฺส อนุวาทโต อุปฺปชฺชนกภยํ.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๓๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”