น จาฏุกมฺยตายาติอาทีสุ จาฏุกมฺยตา วุจฺจติ อตฺตานํ ทาสํ วิย นีจฏฺฐาเน ฐเปตฺวา ปรสฺส ขลิตวจนมฺปิ สณฺฐเปตฺวา ปิยกามตาย ปคฺคยฺหวจนํ. น มุคฺคสูปตายาติ ๒- น มุคฺคสูปสมานตาย. มุคฺคสูปสมานตาติ สจฺจาลิเกน ชีวิกํ กปฺปนตาย เอตํ อธิวจนํ. ยถา หิ มุคฺคสูเป ปจฺจนฺเต พหู มุคฺคา ปากํ คจฺฉนฺติ โถกา น คจฺฉนฺติ, เอวเมว สจฺจาลิเกน ชีวิกกปฺปเก ปุคฺคเล พหุํ อลิกํ โหติ, อปฺปกํ สจฺจํ. ยถา วา มุคฺคสูปสฺส อปวิสนฏฺฐานํ นาม นตฺถิ, เอวเมว สจฺจาลิกวุตฺติโน ปุคฺคลสฺส อปฺปติฏฺฐานํ นาม นตฺถิ. สิงฺฆาฏกํ วิย อิจฺฉิติจฺฉิตฏฺฐานสฺส ปติฏฺฐาติ. เตนสฺส สา มุสาวาทิตา "มุคฺคสูปตา"ติ วุตฺตา. น ปาริภฏฺยตายาติ น ปริภฏกมฺมภาเวน. ปริภฏสฺส หิ กมฺมํ ปาริภฏฺยํ, ตสฺส ภาโว ปาริภฏฺยตา, อลงฺการกรณาทีหิ ทารกกีฬาปนสฺเสตํ อธิวจนํ. น ปีฐมทฺทิกตายาติ น สหสา ฆรํ ปวิสิตฺวา ปีฐเก นิสีทนกตาย.

น วตฺถุวิชฺชายาติอาทีสุ วตฺถุวิชฺชา นาม คามนิคมนคราทีนํ สุนิวิฏฺฐทุนฺนิวิฏฺฐชานนสตฺถํ. ติรจฺฉานวิชฺชา นาม อนิยฺยานิกตฺตา สคฺคโมกฺขมคฺคานํ ติรจฺฉานภูตา องฺคสตฺถนิมิตฺตาทิกา อวเสสา วิชฺชา. องฺควิชฺชา นาม อิตฺถิปุริสานํ สุภคทุพฺภคลกฺขณชานนํ. นกฺขตฺตวิชฺชา นาม นกฺขตฺตานํ โยคชานนสตฺถํ.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๓๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”