น ทูตคมเนนาติ น ทูเตยฺยํ กตฺวา คมเนน. น ปหิณคมเนนาติ น คิหีนํ ๑- สาสนํ คเหตฺวา ฆรา ฆรํ ปหิตสฺส คมเนน. น ชงฺฆเปสนิเยนาติ น ๒- คามนฺตรเทสนฺตราทีสุ เตสํ เตสํ คิหีนํ สาสนปฏิสาสนํ หรเณน. อิทํ หิ ชงฺฆเปสนิยํ นาม อตฺตโน มาตาปิตูนํ, เย จสฺส มาตาปิตโร อุปฏฺฐหนฺติ, เตสํ สาสนํ คเหตฺวา กตฺถจิ คมนวเสน วฏฺฏติ. เจติยสฺส วา สํฆสฺส วา อตฺตโน วา กมฺมํ กโรนฺตานํ วฑฺฒกีนมฺปิ สาสนํ หริตุํ วฏฺฏติ. มนุสฺสา "ทานํ ทสฺสาม, ปูชํ กริสฺสาม, ภิกฺขุสํฆสฺส อาจิกฺขถา"ติ จ วทนฺติ, "อสุกตฺเถรสฺส นาม เทถา"ติ ปิณฺฑปาตํ วา เภสชฺชํ วา จีวรํ วา เทนฺติ, "วิหาเร ปูชํ กโรถา"ติ มาลาคนฺธวิเลปนาทีนิ วา ธชปฏากาทีนิ วา นิยฺยาเตนฺติ. สพฺพํ หริตุํ วฏฺฏติ, ชงฺฆเปสนิยํ นาม น โหติ. เสสสาสนํ คเหตฺวา คจฺฉนฺตสฺส ปทวาเร ปทวาเร ทุกฺกฏํ. ๓-

น เวชฺชกมฺเมนาติ น เวชฺเชน หุตฺวา กายติกิจฺฉนาทิเภสชฺชกรเณน. เภสชฺชํ ปน ปญฺจนฺนํ สหธมฺมิกานํ กาตพฺพํ ภิกฺขุสฺส ภิกฺขุนิยา สิกฺขมานาย สามเณรสฺส สามเณริยา. สมสีลสทฺธาปญฺญานํ หิ เอเตสํ ตีสุ สิกฺขาสุ ยุตฺตานํ เภสชฺชํ อกาตุํ น ลพฺภติ. มาตาปิตูนํ ตทุปฏฺฐากานํ อตฺตโน เวยฺยาวจฺจกรสฺส ปณฺฑุปลาสสฺสาติ เอเตสํ ปญฺจนฺนมฺปิ กาตุํ วฏฺฏติ. เชฏฺฐภาตุ กนิฏฺฐภาตุ เชฏฺฐภาตุเชฏฺฐภคินิยา กนิฏฺฐภคินิยา จูฬมาตุยา มหามาตุยา จูฬปิตุโน มหาปิตุโน ปิตุจฺฉาย มาตุจฺฉายาติ เอเตสํ ปน ทสนฺนมฺปิ กโรนฺเตน เตสํเยว สนฺตกํ เภสชฺชํ คเหตฺวา เกวลํ โยเชตฺวา ทาตพฺพํ. สเจ นปฺปโหติ, อตฺตโน สนฺตกํ ตาวกาลิกํ ทาตพฺพํ. เอเตสํ ปุตฺตปรมฺปรา ยาว สตฺตมา กุลปริวฏฺฏา, ตาว จตฺตาโร ปจฺจเย อาหราเปนฺตสฺส อกตวิญฺญตฺติ วา เภสชฺชํ กโรนฺตสฺส เวชฺชกมฺมํ วา กุลทูสกาปตฺติ วา น โหติ.

น ปิณฺฑปฏิปิณฺฑเกนาติ เอตฺถ ปิณฺฑปาโต กสฺส ทาตพฺโพ, กสฺส น ทาตพฺโพ? มาตาปิตูนํ ตทุปฏฺฐากานํ เวยฺยาวจฺจกรสฺส ปณฺฑุปลาสสฺส สมฺปตฺตสฺส

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๔๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”