วีริยินฺทฺริยนิทฺเทเส เจตสิโกติ อิทํ วีริยสฺส นิยมโต เจตสิกภาวทีปนตฺถํ วุตฺตํ, อิทํ หิ วีริยํ "ยทปิ ภิกฺขเว กายิกํ วีริยํ, ตทปิ วีริยสมฺโพชฺฌงฺโค, ยทปิ เจตสิกํ วีริยํ, ตทปิ วีริยสมฺโพชฺฌงฺโคติ. อิติหิทํ อุทฺเทสํ คจฺฉตี"ติ เอวมาทีสุ สุตฺเตสุ ๒- จงฺกมาทีนิ กโรนฺตสฺส อุปฺปชฺชนตาย กายิกนฺติ วุจฺจมานมฺปิ กายวิญฺญาณํ วิย กายิกํ นาม นตฺถิ, เจตสิกเมว ปเนตนฺติ ทีเปตุํ "เจตสิโก"ติ วุตฺตํ. วีริยารมฺโภติ วีริยสงฺขาโต อารมฺโภ. อยํ หิ อารมฺภสทฺโท กมฺเม อาปตฺติยํ กิริยาย วีริเย หึสายํ วิโกปเนติ อเนเกสุ อตฺเถสุ อาคโต.

"ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ อารมฺภปจฺจยา

อารมฺภานํ นิโรเธน นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว"ติ ๓-