อปิ เจตฺถ โคธาลกฺขเณ จิตฺตกมฺมปิฬนฺธนาทีสุปิ "เอวรูปาย โคธาย สติ อิทํ นาม โหตี"ติ อยมฺปิ วิเสโส เวทิตพฺโพ. กณฺณิกาลกฺขณํ ปิฬนฺธนกณฺณิกายปิ เคหกณฺณิกายปิ วเสน เวทิตพฺพํ. กจฺฉปลกฺขณมฺปิ โคธลกฺขณสทิสเมว. มิคลกฺขณํ สพฺพสงฺคาหิกํ สพฺพจตุปฺปทานํ ลกฺขณวเสน วุตฺตํ. เอวํ ลกฺขณปาฐกา ลกฺขณํ อาทิสนฺตีติ เอวํ ลกฺขณสตฺถวาจกา ลกฺขณํ อาทิสนฺติ กเถนฺติ.

นกฺขตฺตานีติ กตฺติกาทีนิ อฏฺฐวีสติ นกฺขตฺตานิ. อิมินา นกฺขตฺเตน ฆรปฺปเวโส กาตพฺโพติ เคหปฺปเวสมงฺคลํ กาตพฺพํ. มกุฏํ พนฺธิตพฺพนฺติ ปสาธนมงฺคลํ กาตพฺพํ. วาเรยฺยนฺติ "อิมสฺส ทารกสฺส อสุกกุลโต อสุกนกฺขตฺเตน ทาริกํ อาเนถา"ติ อาวาหกรณญฺจ "อิมํ ทาริกํ อสุกสฺส นาม ทารกสฺส อสุกนกฺขตฺเตน เทถ, เอวํ เอเตสํ วุฑฺฒิ ภวิสฺสตี"ติ วิวาหกรณญฺจ วตฺวา วาเรยฺยสงฺขาตํ อาวาหวิวาหมงฺคลํ กาตพฺพนฺติ อาทิสนฺติ. พีชนีหาโรติ พีชานํ วปฺปตฺถาย พหิ นีหรณํ. "นิหโร"ติปิ ๑- ปาฬิ. มิคจกฺกนฺติ ๒- อิทํ สพฺพสงฺคาหิกนามํ, สพฺพสกุณจตุปฺปทานํ รุตญาณวเสเนว วุตฺตํ. มิคจกฺกปาฐกาติ ๓- สกุณจตุปฺปทานํ สทฺทพฺยากรณกา. มิคจกฺกํ อาทิสนฺตีติ เตสํ สทฺทํ สุตฺวา พฺยากโรนฺติ. รุตนฺติ สทฺทํ. "รุทนฺ"ติ วา ปาฬิ. วสฺสิตนฺติ วาจํ. คพฺภกรณียาติ วินสฺสมานสฺส คพฺภสฺส ปุน อวินาสาย โอสธทาเนน คพฺภสณฺฐานการกา. คพฺโภ หิ วาเตน ปาณเกหิ กมฺมุนา จาติ

น คเณฺหยฺยาติอาทีสุ อุทฺเทสคฺคหณวเสน น คเณฺหยฺย. สชฺฌายวเสน น อุคฺคเณฺหยฺย. จิตฺเต ฐปนวเสน น ธาเรยฺย. สมีปํ กตฺวา ฐปนวเสน น อุปธาเรยฺย. อุปปริกฺขาวเสน น อุปลกฺเขยฺย. อญฺเญสํ วาจนวเสน นปฺปโยเชยฺย.