@๒/๕๙๓/๖๕ วาติ ปฏิรูปกํ ทสฺเสตฺวา วญฺจนิยํ วา. อุทยํ วา ปตฺถยนฺโตติ วุฑฺฒึ ปตฺเถนฺโต วา. ปริวตฺเตตีติ ปริวตฺตนํ กโรติ.

อิทฺธิมนฺโตติ อิชฺฌนปฺปภาววนฺโต. ทิพฺพจกฺขุกาติ ทิพฺพสทิสญาณจกฺขุกา. อถ วา ทิพฺพวิหารสนฺนิสฺสเยน ลทฺธญาณจกฺขุกา. ปรจิตฺตวิทุโนติ อตฺตโน จิตฺเตน ปเรสํ จิตฺตชานนกา. เต ทูรโตปิ ปสฺสนฺตีติ เอกโยชนโตปิ ๑- โยชนสตโตปิ โยชนสหสฺสโตปิ ๒- โยชนสตสหสฺสโตปิ จกฺกวาฬโตปิ เทฺวตีณิจตฺตาริปญฺจทสวีสติ- จตฺตาลีสสหสฺสโตปิ ตโต อติเรกโตปิ จกฺกวาฬโต ปสฺสนฺติ ทกฺขนฺติ. อาสนฺนาปิ น ทิสฺสนฺตีติ สมีเป ฐิตาปิ นิสินฺนาปิ น ปญฺญายนฺติ. เจตสาปิ จิตฺตํ ปชานนฺตีติ อตฺตโน จิตฺเตนปิ ปเรสํ จิตฺตํ ปชานนฺติ. เทวตาปิ โข สนฺติ อิทฺธิมนฺตินิโยติ เทวตาปิ เอวํ สํวิชฺชนฺติ อิชฺฌนปฺปภาววนฺตินิโย. ปรจิตฺตวิทุนิโยติ ปเรสํ จิตฺตํ ชานนฺติโย. โอฬาริเกหิ วา กิเลเสหีติ กายทุจฺจริตาทิเกหิ วา อุปตาเปหิ. มชฺฌิเมหิ วาติ กามวิตกฺกาทิเกหิ วา. สุขุเมหิ วาติ ญาติวิตกฺกาทิเกหิ วา. กายทุจฺจริตาทโย กมฺมปถวเสน, กามวิตกฺกาทโย วฏฺฏมูลกกิเลสวเสน เวทิตพฺพา.

ญาติวิตกฺกาทีสุ "มยฺหํ ญาตโย สุขชีวิโน สมฺปตฺติยุตฺตา"ติ เอวํ ปญฺจกามคุณสนฺนิสฺสิเตน เคหสนฺนิสฺสิตเปเมน ญาตเก อารพฺภ อุปฺปนฺนวิตกฺโก ญาติวิตกฺโก. "มยฺหํ ญาตโย ขยํ คตา วยํ คตา สทฺธา ปสนฺนา"ติ เอวํ ปวตฺโต ปน ญาติวิตกฺโก นาม น โหติ.

"อมฺหากํ ชนปโท สุภิกฺโข สมฺปนฺนสสฺโส"ติ ตุฏฺฐมานสสฺส เคหสฺสิตเปมวเสเนว อุปฺปนฺนวิตกฺโก ชนปทวิตกฺโก นาม. "อมฺหากํ ชนปเท มนุสฺสา สทฺธา ปสนฺนา ขยํ คตา วยํ คตา"ติ เอวํ ปวตฺโต ปน ชนปทวิตกฺโก นาม น โหติ.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๕๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”