อมรตฺตาย วิตกฺโก, อมโร วา วิตกฺโกติ อมรวิตกฺโก. ตตฺถ อุกฺกุฏิกปฺปธานาทีหิ ทุกฺเข นิชิณฺเณ ๑- สมฺปราเย อตฺตา สุขี โหติ. อมโรติ ทุกฺกรการิกํ กโรนฺตสฺส ตาย ทุกฺกรการิกาย ปฏิสํยุตฺโต วิตกฺโก อมรตฺตาย วิตกฺโก นาม. ทิฏฺฐิคติโก ปน "สสฺสตํ วเทสี"ติอาทีนิ ปุฏฺโฐ "เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน"ติ วิกฺเขปํ อาปชฺชติ, ตสฺส โส ทิฏฺฐิคตปฏิสํยุตฺโต วิตกฺโก, ยถา อมโร นาม มจฺโฉ อุทเก คเหตฺวา มาเรตุํ น สกฺกา, อิโต จิโต จ ธาวติ คาหํ น คจฺฉติ, เอวเมว เอกสฺมึ ปกฺเข อสณฺฐหนโต น มรตีติ อมโร นาม โหติ, ตํ ทุวิธมฺปิ เอกโต กตฺวา "อมรวิตกฺโก"ติ วุตฺตํ.

ปรานุทฺทยตาปฏิสญฺญุตฺโตติ อนุทฺทยตาปฏิรูปเกน เคหสฺสิตเปเมน ปฏิสํยุตฺโต. อุปฏฺฐาเกสุ นนฺทเกสุ โสจนฺเตสุ จ เตหิ สทฺธึ ทฺวิคุณํ ๒- นนฺทติ ทฺวิคุณํ โสจติ, เตสุ สุขิเตสุ ทฺวิคุณํ สุขิโต โหติ, ทุกฺขิเตสุ ทฺวิคุณํ ทุกฺขิโต โหติ. อุปฺปนฺเนสุ กิจฺจกรณีเยสุ อตฺตนา โวโยคํ อาปชฺชติ. ตานิ ตานิ กิจฺจานิ สาเธนฺโต ปญฺญตฺตึ วีติกฺกมติ, สลฺเลขํ โกเปติ. โย ตสฺมึ สํสฏฺฐวิหาเร ตสฺมึ วา โวโยคาปชฺชเน เคหสฺสิโต วิตกฺโก, อยํ ปรานุทฺทยตาปฏิสํยุตฺโต วิตกฺโก นาม.

ลาภสกฺการสิโลกปฏิสญฺญุตฺโตติ จีวราทิลาเภน เจว สกฺกาเรน จ กิตฺติสทฺเทน จ สทฺธึ อารมฺมณกรณวเสน ปฏิสํยุตฺโต. อนวญฺญตฺติปฏิสญฺญุตฺโตติ "อโห วต มํ ปเร น อวชาเนยฺยุํ, น โจเทตฺวา วิเหเฐตฺวา ๓- กเถยฺยุนฺ"ติ เอวํ อนวญฺญาตภาวปตฺถนาย สทฺธึ อุปฺปชฺชนกวิตกฺโก. โส ตสฺมึ "มา มํ ปเร อวชานึสู"ติ อุปฺปนฺนจิตฺเต ๔- ปญฺจกามคุณสงฺขาตเคหนิสฺสิโต หุตฺวา อุปฺปนฺนวิตกฺโก อนวญฺญตฺติปฏิสํยุตฺโต วิตกฺโก.