สลฺลปนาติ คหปติกานํ อุกฺกณฺฐเน ภีตสฺส โอกาสํ ทตฺวา สุฏฺฐุ ลปนา. อุลฺลปนาติ "มหากุฏุมฺพิโก มหานาวิโก มหาทานปตี"ติ เอวํ อุทฺธํ กตฺวา ลปนา. สมุลฺลปนาติ สพฺพโต ภาเคน อุทฺธํ กตฺวา ลปนา. อุนฺนหนาติ "อุปาสกา ปุพฺเพ อีทิเส กาเล นวทานํ เทถ, อิทานิ กึ น เทถา"ติ เอวํ ยาว "ทสฺสาม ภนฺเต, โอกาสํ น ลภามา"ติอาทีนิ วทนฺติ, ตาว อุทฺธํ ๑- นหนา, เวฐนาติ วุตฺตํ โหติ. อถ วา อุจฺฉุหตฺถํ ทิสฺวา "กุโต อาภตํ อุปาสกา"ติ ปุจฺฉติ. อุจฺฉุเขตฺตโต ภนฺเตติ. กึ ตตฺถ อุจฺฉุ มธุรนฺติ. ขาทิตฺวา ภนฺเต ชานิตพฺพนฺติ. น อุปาสกา "ภิกฺขุสฺส อุจฺฉุํ เทถา"ติ วตฺตุํ วฏฺฏตีติ ยา เอวรูปา นิพฺเพเฐนฺตสฺสาปิ นิเวฐนกกถา, สา อุนฺนหนา. สพฺพโต ภาเคน ปุนปฺปุนํ อุนฺนหนา สมุนฺนหนา. อุกฺกาจนาติ "เอตํ กุลํ มํเยว ชานาติ, สเจ เอตฺถ เทยฺยธมฺโม อุปฺปชฺชติ, มยฺหํเยว เทตี"ติ เอวํ อุกฺขิปิตฺวา กาจนา อุกฺกาจนา, อุทฺทีปนาติ วุตฺตํ โหติ. สพฺพโต ภาเคน ปน ปุนปฺปุนํ อุกฺกาจนา สมุกฺกาจนา. อนุปฺปิยภาณิตาติ ปจฺจยวเสน ปุนปฺปุนํ

โปราณํ ๒- มาตาเปตฺติกนฺติ ปุเร อุปฺปนฺนํ มาตาปิตูนํ สนฺตกํ. อนฺตรหิตนฺติ ปฏิจฺฉนฺนํ ติโรภูตํ. ญายามีติ ปากโฏ โหมิ. อสุกสฺส กุลูปโกติ อสุกสฺส อมจฺจสฺส กุลปยิรุปาสโก. อสุกายาติ อสุกาย อุปาสิกาย. มํ อุสฺสชฺชิตฺวาติ ๓- มํ วิสฺสชฺชิตฺวา.

[๑๖๕] ปยุตฺตนฺติ จีวราทีหิ สมฺปยุตฺตํ, ตทตฺถํ วา ปโยชิตํ. อิมิสฺสา คาถาย นิทฺเทโส สพฺโพ เหฏฺฐา วุตฺตนโยว.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๖๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”