จตุกฺกณฺโณติ จตุรสฺสมญฺชูสาสทิโส. วิภตฺโตติ จตุทฺวารวเสน วิภตฺโต. ภาคโส มิโตติ ทฺวารวีถีนํ วเสน ภาคโส มาเปตฺวา วิภตฺโต. ๑- ปริยนฺโตติ ปริกฺขิตฺโต. อยสาติ อุปริ นวโยชนิเกน อยปตฺเตน ฉาทิโต. สมนฺตา โยชนสตํ ผริตฺวา ติฏฺฐตีติ เอวํ ผริตฺวา ติฏฺฐติ, ยถา สมนฺตา โยชนสเต ฐตฺวา โอโลเกนฺตสฺส อกฺขีนิ ยมกโคฬกา วิย นิกฺขมนฺติ. กทริยาตปนาติ สพฺเพปิ เต อุสฺสเทหิ สทฺธึ อฏฺฐ มหานิรยา กทริยา นิจฺจํ ตปนฺตีติ กทริยาตปนา. พลวทุกฺขตาย โฆรา. กปฺปฏฺฐิกานํ อจฺจีนํ อตฺถิตาย อจฺจิมนฺโต. อาสาเทตุํ ฆฏฺเฏตุํ ทุกฺกรตาย ทุราสทา. ทิฏฺฐมตฺตา วา สุตมตฺตา วา โลมานิ หํเสนฺตีติ โลมหํสนรูปา. ภึสนตาย ภิสฺมา. ภยชนนตาย ปฏิภยา. สุขาภาเวน ทุขา.

ปุรตฺถิมาย ภิตฺติยาติอาทิคาถานํ เอวํ อวีจินิรโยติ ปริยนฺตํ กตฺวา อยํ สงฺเขปตฺโถ:- อคฺคิชาลานํ วา ปน สตฺตานํ วา เตสํ ทุกฺขสฺส วา วีจิ อนฺตรํ นตฺถิ เอตฺถาติ อวีจิ. ตตฺร หิ ปุรตฺถิมาทีหิ ภิตฺตีหิ ชาลาราสิ อุฏฺฐหิตฺวา ปาปกมฺมิโน ปุคฺคเล ฌาเปนฺโต ปจฺฉิมาทีสุ ภิตฺตีสุ ปฏิหญฺญติ ปหรติ, ตา จ ภิตฺติโย วินิวิชฺฌิตฺวา ปรโต โยชนสตํ คณฺหาติ, เหฏฺฐา อุฏฺฐิตา อุปริ ปฏิหญฺญติ, อุปริ อุฏฺฐิตา เหฏฺฐา ปฏิหญฺญติ. เอวํ ตาเวตฺถ ชาลานํ วีจิ นาม นตฺถิ. ตสฺส ปน อนฺโต โยชนสตฏฺฐานํ ขีรวลฺลิปิฏฺฐสฺส ปูริตนาฬิ วิย สตฺเตหิ นิรนฺตรํ ปูริตํ จตูหิ อิริยาปเถหิ ปจฺจนฺตานํ สตฺตานํ ปมาณํ นตฺถิ, น จ อญฺญมญฺญํ พฺยาพาเธนฺติ, สกสกฏฺฐาเนเยว ปจฺจนฺติ. เอวเมตฺถ สตฺตานํ วีจิ นาม นตฺถิ. ยถา ปน ชิวฺหคฺเค ฉ มธุพินฺทูนิ สตฺตมสฺส ตมฺพโลหพินฺทุโน อนุทหนพลวตาย อพฺโพหาริกานิ โหนฺติ, ตถา ตตฺถ อนุทหนพลวตาย เสสา ฉ อกุสลวิปากุเปกฺขา อพฺโพหาริกา โหนฺติ, ทุกฺขเมว นิรนฺตรํ ปญฺญายติ. เอวเมตฺถ ทุกฺขสฺส วีจิ นาม นตฺถิ. นิรสฺสาทฏฺเฐน นิรโย.

ตตฺถ สตฺตา มหาลุทฺทาติ ตสฺมึ นิพฺพตฺตา สตฺตา มหนฺตา ลุทฺทา. มหากิพฺพิสการิโนติ มหนฺตทารุณกมฺมการิโน. อจฺจนฺตปาปกมฺมนฺตาติ เอกํเสน ปาปกมฺมิโน. ปจฺจนฺติ น จ มิยฺยเรติ ฉนฺนํ ชาลานมนฺตเร ๑- ปจฺจนฺติ, น จ มียนฺติ. ๒- ชาตเวทสโม กาโยติ เตสํ สรีรํ อคฺคิสทิสํ. เตสํ นิรยวาสินนฺติ เตสํ ปาปกมฺมานํ นิรยวาสีนํ. ปสฺส กมฺมานํ ทฬฺหตฺตนฺติ ปาปกมฺมานํ ถิรภาวํ โอโลเกหิ. น ภสฺมา โหติ นปี มสีติ ฉาริกาปิ น โหติ องฺคาโรปิ. ปุรตฺถิเมนาติ ยทา ตํ ทฺวารํ อปารุตํ โหติ, อถ ตทภิมุขา ธาวนฺติ, เตสํ ตตฺถ ฉวิอาทีนิ ฌายนฺติ. ทฺวารสมีปํ ปตฺตานญฺจ เตสํ ตํ ปีถยติ, ๓- ปจฺฉิมํ อปารุตํ วิย ขายติ. เอส นโย สพฺพตฺถ. อภินิกฺขมิตาสา เตติ นิรยา นิกฺขมิตุํ อาสา เอเตสนฺติ นิกฺขมิตาสา. โมกฺขคเวสิโนติ มุญฺจนุปายํ เอสนฺตา คเวสนฺตาปิ. น เต ตโต นิกฺขมิตุํ, ลภนฺติ กมฺมปจฺจยาติ เต สตฺตา นิรยโต นิกฺขมนทฺวารํ ปาปกมฺมปจฺจยา นาธิคจฺฉนฺติ. เตสญฺจ ปาปกมฺมนฺตํ, อวิปกฺกํ กตํ พหุนฺติ เตสญฺจ สตฺตานํ ลามกํ ทารุณํ กมฺมํ อวิปากํ พหุวิธํ นานปฺปการํ อทินฺนวิปากํ กตํ อุปจิตํ อตฺถิ.