กายสฺส อกลฺยตาติ ขนฺธตฺตยสงฺขาตสฺส นามกายสฺส คิลานภาโว. คิลาโน หิ อกลฺลโกติ วุจฺจติ. วินเยปิ ๑- วุตฺตํ "นาหํ ภนฺเต อกลฺลโก"ติ. อกมฺมญฺญตาติ กายเคลญฺญสงฺขาโตว อกมฺมญฺญตากาโร. เมโฆ วิย อากาสํ กายํ โอนยฺหตีติ โอนาโห. สพฺพโต ภาเคน โอนาโห ปริโยนาโห. อพฺภนฺตเร สโมรุนฺธตีติ อนฺโตสโมโรโธ. เมธตีติ มิทฺธํ, อกมฺมญฺญภาเวน วิหึสตีติ อตฺโถ. สุปนฺติ เตนาติ สุปฺปํ. อกฺขิทลาทีนํ ปจลภาวํ กโรตีติ ปจลายิกา. สุปฺปนา สุปฺปิตตฺตนฺติ อาการภาวนิทฺเทโส. ๒- โอลียนาติ โอลียนากาโร. ทุติยํ อุปสคฺควเสน วฑฺฒิตํ. ลีนนฺติ อวิปฺผาริกตาย ปฏิกุฏิตํ. ๓- อิตเร เทฺว อาการภาวนิทฺเทสา. ถินนฺติ สปฺปิปิณฺโฑ วิย อวิปฺผาริกตาย ฆนภาเวน ฐิตํ. ถิยนาติ อาการนิทฺเทโส. ถิยิตสฺส ภาโว ถิยิตตฺตํ, อวิปฺผารวเสน ถทฺธตาติ ๔- อตฺโถ.

สพฺพสงฺขารธาตุยาติ นิพฺพานนินฺนมานโส สพฺพเตภูมิกสงฺขาตธาตุยา. จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวาติ จิตฺตํ นิวตฺตาเปตฺวา. เอตํ สนฺตนฺติ เอตํ นิพฺพานํ. กิเลสสนฺตตาย สนฺตํ. อตปฺปกฏฺเฐน ปณีตํ.

@๓ ก. ปฏิกุชฺชิตํ ๔ ก. พทฺธตาติ

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๗๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๕. อัตตทัณฑสุตตนิทเทส”