ยํ ปตฺวา ทุกฺขี สุขิโน ภวนฺตี"ติ ๑- เอตฺถ นิพฺพานํ "ทิสนฺ"ติ วุตฺตํ. อิธาปิ ตเทว อธิปฺเปตํ. ตณฺหกฺขยํ วิราคนฺติอาทีหิ ทิสฺสติ อปทิสฺสติ ตสฺมา "ทิสา"ติ วุจฺจติ. อนมตคฺเค ปน สํสาเร เกนจิ พาลปุถุชฺชเนน สุปิเนนปิ อคตปุพฺพตาย "อคตปุพฺพา ทิสา นามา"ติ วุจฺจติ. ตํ ปตฺถยนฺเตน กายคตาสติยา โยโค กรณีโย. ๒- วชโตติอาทีสุ เอตฺถ มคฺคุปฺปาทโต สมีปํ วชโต. ฐิติกฺขเณ คจฺฉโต. ผลทสฺสนโต ๓- อภิกฺกมโต. ๔-

อนฺเตติ อนฺตมฺหิ ฐิเต. ปนฺเตติ วนคหนคมฺภีเร ฐิเต. ปริยนฺเตติ ทูรภาเวน ปริยนฺเต ฐิเต. เสลนฺเตติ ปพฺพตานํ อนฺเต. วนนฺเตติ วนฆฏานํ อนฺเต. นทนฺเตติ นทีนํ อนฺเต. อุทกนฺเตติ อุทกานํ ปริยนฺเต. ยตฺถ น กสียติ น วปียตีติ ยสฺมึ กสนญฺจ วปนญฺจ น กรียติ. ชนนฺตํ ๕- อติกฺกมิตฺวา ฐิเต. มนุสฺสานํ อนุปจาเรติ กสนวปนวเสน มนุสฺเสหิ อนุปจริตพฺเพ เสนาสเน.

[๑๙๖] สตฺตมคาถาย กฺยาสฺส พฺยปฺปถโย อสฺสูติ กีทิสานิ ตสฺส วจนานิ อสฺสุ.

มุสาวาทํ ปหายาติ เอตฺถ มุสาติ วิสํวาทนปุเรกฺขารสฺส อตฺถภญฺชนโก วจีปโยโค กายปฺปโยโค วา. วิสํวาทนาธิปฺปาเยน ปนสฺส ปรวิสํวาทกกายวจีปโยค- สมุฏฺฐาปิกา เจตนา มุสาวาโท. อปโร นโย:- มุสาติ อภูตํ อตจฺฉํ วตฺถุ, วาโทติ ตสฺส ภูตโต ตจฺฉโต วิญฺญาปนํ. ลกฺขณโต ปน อตถํ วตฺถุํ ตถโต ปรํ วิญฺญาเปตุกามสฺส ตถาวิญฺญตฺติสมุฏฺฐาปิกา เจตนา มุสาวาโท. โส ยมตฺถํ ภญฺชติ, ตสฺส อปฺปตาย อปฺปสาวชฺโช, มหนฺตตาย มหาสาวชฺโช. อปิ จ คหฏฺฐานํ อตฺตโน สนฺตกํ อทาตุกามตาย "นตฺถี"ติอาทินยปฺปวตฺโต อปฺปสาวชฺโช, สกฺขินา หุตฺวา