Tasmāti yasmā jātiādikaṃ dukkhaṃ etaṃ puggalaṃ anveti, tasmā. Taṃkāraṇā taṃhetūtiādīsupi eseva nayo. Yasmā vuttappakāraṃ dukkhaṃ etaṃ anveti, taṃhetu, yasmā anveti tappaccayā, yasmā anveti taṃnidānanti evaṃ padayojanā kātabbā.

Kāraṇañhi tena tassa phalaṃ hinoti pavattatīti hetu. Taṃ taṃ paṭicca phalaṃ eti pavattatīti paccayo. "handa naṃ gaṇhathā"ti dassentaṃ viya attano phalaṃ nidetīti nidānaṃ.

"taṃkāraṇāti akāraṇanikkāraṇapaṭisedho. Taṃhetūti ahetumahābhūtahetupaṭisedho. Tappaccayāti appaccayena saddhiṃ asādhāraṇapaccayapaṭisedho. Taṃnidānāti anidānena saha āgamādhigame nidānapaṭisedho"ti evameke vaṇṇayanti. Etaṃ ādīnavaṃ sampassamānoti etaṃ vuttappakāraṃ upaddavaṃ vipassanāñāṇena sammā passamāno dakkhamāno.

Sadāti mūlapadaṃ. Puna sadāti atthapadaṃ. Sadāti sabbadivase. Sabbadāti sabbasmiṃ kāle. Sabbakālanti pubbaṇhādisabbakālaṃ. Niccakālanti divase divase. Dhuvakālan ti abbocchinnakālaṃ. Satatanti nirantaraṃ. Samitanti ekībhūtaṃ. Abbokkiṇṇanti aññena asammissaṃ. Poṅkhānupoṅkhanti paṭipāṭiyā ghaṭitaṃ "poṅkhānupoṅkhaṃ avirādhitaṃ upaṭṭhātī"tiādīsu viya. Udakummikajātanti nibbattaudakaummitaraṅgaṃ viya. Avīcīti aviraḷaṃ. Santatīti anupacchinnaṃ. Sahitanti ghaṭitaṃ ekībhūtaṃ vā "sahitaṃ me, asahitante"tiādīsu viya. Phassitanti phusitaṃ "nivāte phusitaggale"tiādīsu viya. Purebhattaṃ pacchābhattanti dve padāni divākālavibhāgavasena. Purimayāmaṃ majjhimayāmaṃ pacchimayāmanti tīṇi rattivibhāgavasena. Kāḷe juṇheti aḍḍhamāsavasena. Vasse .pe. Gimheti tīṇi utuvasena. Purime vayokhandhe .pe. Pacchime vayokhandheti tīṇi vayovibhāgavasena vuttānīti ñātabbaṃ.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๑๕๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กามสุตตนิทเทส”