Ukkhittapalighoti ettha palighoti vaṭṭamūlikā avijjā. Ayaṃ hi dukkhipanaṭṭhena "paligho"ti vuccati. Tenesa tassā ukkhittattā "ukkhittapaligho"ti vutto. Saṅkiṇṇaparikhoti parikhā vuccati punabbhavadāyako bhavesu jāyanavasena ceva saṃsaraṇavasena ca "jātisaṃsāro"ti laddhanāmānaṃ punabbhavakkhandhānaṃ paccayo kammābhisaṅkhāro. So hi punappunaṃ uppattikaraṇavasena parikkhipitvā ṭhitattā "parikhā"ti vuccati. Tenesa tassā saṅkiṇṇattā vikiṇṇattā "saṅkiṇṇaparikho"ti vutto. Abbūḷhesikoti esikāti vaṭṭamūlikā taṇhā. Ayaṃ hi gambhīrānugataṭṭhena "esikā"ti vuccati. Tenesa tassā abbūḷhattā luñcitvā chaḍḍitattā "abbūḷhesiko"ti vuccati. Niraggaḷoti aggaḷaṃ vuccanti orambhajanakāni kāmabhave uppattipaccayāni orambhāgiyāni. Etāni hi mahākavāṭaṃ viya nagaradvāraṃ cittaṃ pidahitvā ṭhitattā

Tenesa tesaṃ niraggaḷattā bhinnattā "niraggaḷo"ti vutto. Ariyoti nikkileso parisuddho. Pannaddhajoti pātitamānaddhajo. Pannabhāroti khandhabhārakilesabhāraabhisaṅkhārabhārapañcakāmaguṇabhārā pannā oropitā assāti pannabhāro. Api ca idha mānabhārasseva oropitattā "pannabhāro"ti adhippeto. Visaṃyuttoti catūhi yogehi sabbakilesehi ca visaṃyutto. Idha pana mānayogeneva visaṃyuttattā "visaṃyutto"ti adhippeto.

Ettāvatā therena maggena kilese khepetvā nirodhasayanavaragatassa khīṇāsavassa nibbānārammaṇaṃ phalasamāpattiṃ appetvā viharaṇakālo dassito. Yathā hi dve nagarāni ekaṃ coranagaraṃ, ekaṃ khemanagaraṃ. Atha ekassa mahāyodhassa evaṃ icchā uppajjeyya "yāvimaṃ coranagaraṃ tiṭṭhati, tāva khemanagaraṃ bhayato na muccati. Coranagaraṃ anagaraṃ karissāmī"ti sannāhaṃ katvā khaggaṃ gahetvā coranagaraṃ upasaṅkamitvā nagaradvāre ussāpite esikatthambhe khaggena chinditvā sandhidvārabāhākavāṭaṃ bhinditvā palighaṃ ukkhipitvā pākāraṃ bhindanto parikhaṃ pakiritvā nagarasobhanatthāya ussāpite dhaje pātetvā nagaraṃ agginā jhāpetvā khemanagaraṃ pavisitvā uparipāsādamāruyha ñātigaṇaparivuto surasabhojanaṃ bhuñjeyya, evaṃ coranagaraṃ viya sakkāyo, khemanagaraṃ viya nibbānaṃ, mahāyodho viya yogāvacaro. Tassevaṃ hoti "yāva sakkāyabandhaṃ bandhati, tāva dvattiṃsakammakāraṇehi aṭṭhanavutirogehi pañcavīsatimahabbhayehi ca parimuccanaṃ natthī"ti. So mahāyodho viya sīlasannāhaṃ katvā paññākhaggaṃ gahetvā khaggena esikatthambhe viya arahattamaggena taṇhesikaṃ chinditvā so yodho sadvārabāhakaṃ nagarakavāṭaṃ viya pañcorambhāgiyasaññojanaaggaḷaṃ ugghāṭetvā, so yodho palighaṃ viya avijjāpalighaṃ ukkhipitvā so yodho pākāraṃ bhindanto parikhaṃ viya kammābhisaṅkhāraṃ bhindanto jātisaṃsāraparikhaṃ pakiritvā so yodho nagarasobhanatthāya ussāpite dhaje

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๑๕๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กามสุตตนิทเทส”