Tesaṃ dvinnaṃ kāraṇaṃ vibhāgato dassetuṃ "kathaṃ ṭhitiparittatāyā"tiādimāha. Tattha `atīte cittakkhaṇe jīvitthāti evamādi pañcavokārabhave pavattiyaṃ cittassa nirujjhanakāle
@4 cha.Ma. khīyamāno 5 cha.Ma. anupālanapavattanaṭṭhapanānubhāvavirahitaṃ Sabbasmiṃ rūpārūpadhamme anirujjhantepi rūpato arūpassa paṭṭhānabhāvena arūpajīvitaṃ sandhāya, cuticittena vā saddhiṃ sabbesaṃ rūpārūpānaṃ nirujjhanabhāvena pañcavokārabhave cuticittaṃ sandhāya, catuvokārabhave vā rūpassa abhāvena catuvokārabhavaṃ sandhāya kathitan'ti veditabbaṃ. Atīte cittakkhaṇeti atītacittassa bhaṅgakkhaṇasamaṅgīkāle taṃsamaṅgīpuggalo "jīvittha"iti vattuṃ labbhati. Na jīvatīti vattamāne "jīvatī"tipi vattuṃ na labbhati. Na jīvissatīti anāgate "jīvissatī"tipi vattuṃ na labbhati. Anāgate cittakkhaṇe jīvissatīti anāgatacittassa anuppajjanakkhaṇasamaṅgīkāle "jīvissatī"ti vattuṃ labbhati. Na jīvatīti "jīvatī"ti vattuṃ na labbhati. Na jīvitthāti atīte "jīvittha "itipi vattuṃ na labbhati. Paccuppanne cittakkhaṇe jīvatīti paccuppannacittakkhaṇasamaṅgīkāle. Jīvatīti "idāni jīvatī"ti vattuṃ labbhati. Na jīvitthāti atīte "jīvittha "iti vattuṃ na labbhati. Na jīvissatīti anāgate "jīvissatī"ti vattuṃpi na labbhati.
Jīvitaṃ attabhāvo ca sukhadukkhā cāti ayaṃ gāthā pañcavokārabhavaṃ amuñcitvā labbhamānāya dukkhavedanāya gahitattā pañcavokārabhavameva sandhāya vuttā. Kathaṃ? jīvitanti jīvitasīsena saṅkhārakkhandho. Attabhāvoti rūpakkhandho. "upekkhā pana santattā, sukhamicceva bhāsitā"ti vuttattā upekkhāvedanaṃ antokaritvā sukhadukkhā cāti vedanākkhandho, cittaṃ iti viññāṇakkhandho vutto. Imesaṃ catunnaṃ khandhānaṃ kathitattāyeva khandhalakkhaṇena ekalakkhaṇabhāvena lakkhaṇākāravasena saññākkhandhopi kathitoti veditabbo. Evaṃ vuttesu pañcasu khandhesu arūpadhammaṃ muñcitvā kammasamuṭṭhānādirūpassa appavattanabhāvena ekacittasamāyuttāti arūpappadhānabhāvo kathito hoti. Kathaṃ? asaññīsatte rūpampi idhūpacitakammabalaṃ amuñcitvāva pavattati, nirodhasamāpannānaṃ rūpampi paṭhamasamāpattabalaṃ amuñcitvāva pavattati. Evaṃ attano appavattiṭṭhānepi rūpappavattiṃ attano santakameva katvā pavattanasabhāvassa