Ito paraṃ bhagavāti netaṃ nāmantiādi "atthamanugatā ayaṃ paññattī"ti upanayanatthaṃ vuttaṃ. Tattha samaṇā pabbajjūpagatā. Brāhmaṇā bhovādino samitapāpā bāhitapāpā vā. Devatā sakkādayo brahmāno ca. Vimokkhantikanti vimokkho arahattamaggo, vimokkhassa anto arahattaphalaṃ, tasmiṃ vimokkhante bhavaṃ vimokkhantikaṃ

@4 cha.Ma. samitapāpabāhitapāpā vā Nāmaṃ. Sabbaññubhāvo hi arahattamaggena sijjhati, arahattaphalādhigamena siddho hoti. Tasmā sabbaññubhāvo vimokkhante bhavo hoti. Taṃ nemittikampi nāmaṃ vimokkhante bhavaṃ nāmaṃ hoti. Tena vuttaṃ "vimokkhantikametaṃ buddhānaṃ bhagavantānan"ti. Bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhāti mahābodhirukkhamūle yathāvuttakkhaṇe sabbaññutañāṇassa paṭilābhena saha. Sacchikā paññattīti arahattaphalasacchikiriyāya sabbadhammasacchikiriyāya vā jātā paññatti. Yadidaṃ bhagavāti yā ayaṃ bhagavāti paññatti.

Dvīhi kāraṇehīti dvīhi koṭṭhāsehi. Pariyattisāsananti tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ. Paṭipattīti paṭipajjati etāyāti paṭipatti. Yaṃ tassa pariyāpuṭanti tena puggalena yaṃ pariyāpuṭaṃ sajjhāyitaṃ, karaṇatthe sāmivacanaṃ. "pariyāpuṭṭan"tipi pāṭho. Suttanti ubhatovibhaṅganiddesakhandhakaparivārā, suttanipāte maṅgalasutta ratanasutta tuvaṭakasuttāni, aññampi ca suttanāmakaṃ tathāgatavacanaṃ suttanti veditabbaṃ. Geyyanti sabbampi sagāthakaṃ suttaṃ geyyanti veditabbaṃ, visesena saṃyuttake sakalopi sagāthavaggo. Veyyākaraṇanti sakalaṃ abhidhammapiṭakaṃ niggāthakasuttaṃ, yañca aññampi aṭṭhahi aṅgehi asaṅgahitaṃ buddhavacanaṃ, taṃ "veyyākaraṇan"ti veditabbaṃ. Gāthāti dhammapadatheragāthātherīgāthāsuttanipāte nosuttanāmikā suddhikagāthā ca "gāthā"ti veditabbā. Udānanti somanassañāṇamissakagāthāpaṭisaṃyuttā dveasīti suttantā "udānan"ti veditabbaṃ. Itivuttakanti "vuttaṃ hetaṃ bhagavatā"tiādinayappavattā dasuttarasatasuttantā "itivuttakan"ti veditabbaṃ. Jātakanti apaṇṇakajātakādīni paṇṇāsādhikāni pañcajātakasatāni "jātakan"ti veditabbaṃ. Abbhutadhammanti "cattārome bhikkhave acchariyā abbhutadhammā ānande"tiādinayappavattā sabbepi acchariyabbhutadhammapaṭisaṃyuttā suttantā

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๔๔๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. ติสสเมตเตยยสุตตนิทเทส”