"kathaṃ hi bhagavā tuyhaṃ sāvako sāsane rato
appattamānaso sekkho kālaṃ kayirā janesutā"ti ettha arahattaṃ mānasanti vuttaṃ. Idha pana manova mānasaṃ, byañjanavasena mānasanti padaṃ vaḍḍhitaṃ.
Hadayanti cittaṃ. "cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmī"ti ettha uraṃ hadayanti vuttaṃ. "hadayāhadayaṃ maññe aññāya tacchatī"ti ettha cittaṃ. "vakkaṃ hadayan"ti ettha hadayavatthu. Idha pana cittameva abbhantaraṭṭhena "hadayan"ti vuttaṃ. Tameva parisuddhaṭṭhena paṇḍaraṃ, bhavaṅgaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Yathāha "pabhassaramidaṃ bhikkhave cittaṃ, tañca kho āgantukehi upakkilesehi upakkiliṭṭhan"ti. Tato nikkhantaṃ pana akusalampi gaṅgāya nikkhantā nadī gaṅgā viya godhāvarito nikkhantā godhāvarī viya ca "paṇḍaran"tveva vuttaṃ.
Mano manāyatananti idha pana manogahaṇaṃ manaso āyatanabhāvadīpanatthaṃ. Tenetaṃ