[77] Evaṃ samuggahitesu ca sammohena māgandiyassa vivādāpattiṃ dassetvā idāni tesu aññesu ca dhammesu vigatappamohassa attano nibbivādataṃ dassento "samo visesī"ti gāthamāha. Tassattho:- yo evaṃ tidhā mānena vā diṭṭhiyā vā puggalena vā maññati, so tena mānena vā tāya vā diṭṭhiyā tena vā puggalena vivadeyya. Yo pana amhādiso imāsu tīsu vidhāsu avikampamāno, samo visesīti na tassa hoti, na ca hīnoti pāṭhaseso. Imissāpi gāthāya niddeso uttānova.

[78] Kiñci bhiyyo:- "saccanti so"ti gāthā. Tassattho:- so evarūpo pahīnamānadiṭṭhiko "mādiso `bāhitapāpattā'dinā nayena brāhmaṇo, idameva saccan"ti kiṃ vadeyya kiṃ vatthuṃ bhaṇeyya, kena vā kāraṇena bhaṇeyya, "mayhaṃ saccaṃ, tuyhaṃ musā"ti vā kena mānena diṭṭhiyā puggalena vā vivadeyya. Yasmiṃ mādise khīṇāsave "sadisohamasmī"ti pavattiyā samaṃ vā, itaradvayabhāvena pavattiyā visamaṃ vā, maññitaṃ natthi, samānādīsu kena vādaṃ paṭipphareyyāti. Imissāpi gāthāya niddeso uttāno.

[79] Nanu ekaṃseneva evarūpo puggalo? "okampahāyā"ti gāthā. Tattha Okampahāyāti rūpadhātvādiviññāṇassokāsaṃ tattha chandarāgappahānena chaḍḍetvā. Aniketasārīti rūpanimittaniketādīni taṇhāvasena asaranto. Kāme akubbaṃ muni santhavānīti kāme gihisanthavāni akaronto. Kāmehi rittoti kāmesu chandarāgābhāvena sabbakāmehi puthubhūto. Apurekkharānoti āyatiṃ attabhāvaṃ anabhinibbattento. Kathannu viggayha janena kayirāti janena saddhiṃ viggāhikakathaṃ katheyya.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๕๐๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. มาคันทิยสุตตนิทเทส”