Upāyupādānāti taṇhupāyadiṭṭhupāyavasena dve upāyā, kāmupādānādīni cattāri upādānāni ca. Cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayāti akusalacittassa adhiṭṭhānabhūtā ceva abhinivesabhūtā ca anusayabhūtā ca. Tathāgatassāti sammāsambuddhassa. Sabbesampi hi khīṇāsavānaṃ ete pahīnāva, satthu pana khīṇāsavabhāvo loke atipākaṭoti uparimakoṭiyā etaṃ vuttaṃ. Viññāṇadhātuyāti idha viññāṇaṃ kasmā gahitaṃ? kilesappahānadassanatthaṃ. Kilesā hi na kevalaṃ catūsuyeva khandhesu pahīyanti, pañcasu pahīyanti vāti kilesappahānadassanatthaṃ gahitaṃ. Evaṃ kho gahapati anokasārī hotīti evaṃ kammaviññāṇena okaṃ asaranto anokasārī nāma hoti.

Rūpanimittaniketasāravinibandhāti rūpameva kilesānaṃ paccayaṭṭhena nimittaṃ, ārammaṇakiriyasaṅkhātena nivāsaṭṭhena niketanti rūpanimittaniketaṃ. Sāro ca vinibandho ca sāravinibandhaṃ. Ubhayenapi hi kilesānaṃ patthaṭabhāvo ca vinibandhanabhāvo ca vutto, rūpanimittanikete sāravinibandhaṃ rūpanimittaniketasāravinibandhaṃ, tasmā rūpanimittaniketasāravinibandhā rūpanimittaniketamhi uppannena kilesasārena ceva kilesavinibandhanena cāti attho. Niketasārīti vuccatīti ārammaṇakaraṇavasena nivāsaṭṭhānaṭṭhena niketasārīti vuccati. Pahīnāti te rūpanimittaniketakilesasāravinibandhā pahīnā.

@4 cha.Ma. pahīnā pahīyanti 5 cha.Ma. pahīyantiyevāti 6 cha.Ma. asarantena

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๕๑๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. มาคันทิยสุตตนิทเทส”