Api ca annādīsu "evaṃ vaṇṇavantaṃ gandhavantaṃ rasavantaṃ phassasampannaṃ khādimha bhuñjimha pivimhā paribhuñjimhā"ti kāmassādavasena kathetuṃ na vaṭṭati, sātthakaṃ pana katvā "pubbe evaṃ vaṇṇādisampannaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ sayanaṃ mālaṃ gandhaṃ sīlavantānaṃ adamha, cetiyapūjaṃ akarimhā"ti kathetuṃ vaṭṭati. Ñātikathādīsu pana "amhākaṃ ñātakā sūrā samatthā"ti vā, "pubbe mayaṃ evaṃ vicitrehi yānehi vicarimhā"ti vā assādavasena vattuṃ na vaṭṭati, sātthakaṃ pana katvā "tepi no ñātakā khayaṃ gatā"ti vā, "pubbe mayaṃ evarūpā upāhanā saṃghassa adamhā"ti vā kathetuṃ vaṭṭati. Gāmakathāpi suniviṭṭhadunniviṭṭhasubhikkhadubbhikkhādivasena "asukagāmavāsino sūrā samatthā"ti vā evaṃ assādavasena vattuṃ na vaṭṭati, sātthakaṃ pana katvā "saddhā pasannā"ti vā, "khayavayaṃ gatā"ti vā vattuṃ vaṭṭati.

Nigamanagarajanapadakathāsupi eseva nayo. Itthikathāpi vaṇṇasaṇṭhānādīni paṭicca assādavasena na vaṭṭati, "saddhā pasannā, khayavayaṃ gatā"ti evameva vaṭṭati. Sūrakathāpi "nandimitto nāma yodho sūro ahosī"ti assādavasena na vaṭṭati. "saddho ahosi, khayavayaṃ gato"ti evameva vaṭṭati. Visikhākathāpi "asukā visikhā suniviṭṭhā dunniviṭṭhā sūrā samatthā"ti assādavasena na vaṭṭati. "saddhā pasannā, khayavayaṃ gatā"icceva vaṭṭati.

Kumbhaṭṭhānakathāti udakaṭṭhānakathā, "udakatitthakathā"tipi vuccati, kumbhadāsikathā

Pubbapetakathāti atītañātikathā. Tattha vattamānañātikathāsadisova vinicchayo.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๖๓๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๔. ตุวฏกสุตตนิทเทส”