Idha pana vīriyameva adhippetaṃ. Tenāha "vīriyārambhoti vīriyasaṅkhāto ārambho"ti. Vīriyaṃ hi ārambhanavasena ārambhoti vuccati. Idamassa sabhāvapadaṃ. Kosajjato nikkhamanavasena nikkamo. Paraṃ paraṃ ṭhānaṃ akkamanavasena parakkamo. Uggantvā yamanavasena uyyāmo. Vāyamanavasena vāyāmo. Ussahanavasena ussāho. Adhimattussahanavasena ussoḷhī. Thirabhāvaṭṭhena thāmo. Cittacetasikānaṃ dhāraṇavasena avicchedato vā pavattanavasena kusalasantānaṃ dhāretīti dhiti.

Aparo nayo:- nikkamo ceso kāmānaṃ panudanāya. Parakkamo ceso bandhanacchedāya. Uyyāmo ceso oghassa nittharaṇāya. Vāyāmo ceso pāraṃ gamanaṭṭhena. Ussāho ceso pubbaṅgamaṭṭhena. Ussoḷhī ceso adhimattaṭṭhena. Thāmo ceso palighugghātanatāya. Dhiti cesā aṭṭhitakāritāyāti.

"kāmaṃ taco ca nhāru ca, aṭṭhi ca avasissatū"ti evaṃ pavattikāle asithilaparakkamavasena asithilaparakkamatā, thiraparakkamo dabhaparakkamoti attho. Yasmā panetaṃ vīriyaṃ kusalakammakaraṇaṭṭhāne chandaṃ na nikkhipati, dhuraṃ na nikkhipati, na otāreti na vissajjeti, anosakkitamānasataṃ āvahati, tasmā "anikkhittacchandatā anikkhittadhuratā"ti vuttaṃ. Yathā pana tajjātike gaṅgātīre udakasambhinnaṭṭhāne dhuravāhagoṇaṃ "gaṇhathā"ti vadanti, so jāṇunā bhūmiṃ uppīḷetvāpi dhuraṃ vahati, bhūmiyaṃ patituṃ na deti, evameva vīriyaṃ kusalakammakaraṇaṭṭhāne dhuraṃ na nikkhipati paggaṇhāti,