พึงทราบความในบทนี้ว่า อากิญฺจญฺญายตนํ ดังต่อไปนี้.

ชื่อว่า อกิญฺจนํ เพราะไม่มีอะไรในฌานนี้. ท่านกล่าวว่า ไม่มีอะไรเหลืออยู่ โดยที่สุดแม้เพียงในภังคขณะ. ความเป็นแห่งความไม่มีอะไร ชื่อว่า อากิญฺจญฺญํ. บทนี้เป็นชื่อของการปราศจากวิญญาณในอากาสานัญจายตนสมาบัติ. อากิญจัญญะนั้นชื่อว่า อากิญฺจญฺญายตนํ เพราะเป็นเครื่องสืบต่อแห่งสัญญานี้ด้วยการอธิษฐาน.

คำว่า อากิญจัญญายตนะ นี้เป็นชื่อของฌานอันมีอารมณ์ปราศจากวิญญาณอันเป็นไปแล้วในความว่าง.

บทว่า วิญฺญาณญฺจายตนสมาปตฺตึ สโต สมาปชฺชิตฺวา คือ มีสติเข้าถึงวิญญาณัญจายตนสมาบัตินั้น.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๒๗๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “โปสาลมาณวกปัญหานิทเทส”