ชื่อว่าภพ เพราะมี เพราะเป็น.

ภพ คือสัมปัตตินั่นแล ชื่อว่าสัมปัตติภพ. โลกนั้นนั่นแล ชื่อว่าโลก คือสัมปัตติภพ. โลกคือสัมปัตติสมภพ ได้แก่ กรรมที่ให้เข้าถึงสุคติ. ชื่อว่าสมภพ เพราะมีผลเกิดจากกรรมนั้น. การเกิดขึ้นแห่งสมบัติ ชื่อว่าสัมปัตติสมภพ. โลกคือสัมปัตติสมภพนั่นแล ชื่อว่าโลกคือสมบัติสมภพ.

โลกคือวิปัตติภพ ชื่อว่าอบายโลก. จริงอยู่ อบายโลกนั้น ชื่อว่าวิปัตติ เพราะโลกนั้นน่าเกลียด เพราะมีผลที่ไม่น่าปรารถนา. ชื่อว่าภพ เพราะมีเพราะเป็น. ภพคือวิบัตินั่นแล ชื่อว่าวิปัตติภพ. โลกคือวิปัตติภพนั่นแล ชื่อว่าโลกคือวิปัตติภพ. โลกคือวิปัตติสมภพ ได้แก่ กรรมที่ให้เข้าถึงอบาย.

จริงอยู่ กรรมที่ให้เข้าถึงอบายนั้น ชื่อว่าสมภพ เพราะมีผลเกิดจากกรรมนั้น. ความสมภพแห่งวิบัติ ชื่อว่าวิปัตติสมภพ. โลกคือวิปัตติสมภพนั่นแล ชื่อว่าโลกคือวิบัติสมภพ.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๓๙๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “โสฬสมาณวกปัญหานิทเทส”