บทว่า อโธ ติริยํ คือ แม้ทิศเบื้องล่างทิศเบื้องขวางก็เหมือนกัน.

อนึ่ง ในบทเหล่านั้น บทว่า อโธ คือ เบื้องล่าง. บทว่า ติริยํ คือ ทิศน้อย. พระปัจเจกสัมพุทธเจ้ายังจิตสหรคตด้วยเมตตาให้แล่นไปบ้าง แล่นกลับบ้าง ในทิศทั้งปวงอยู่อย่างนี้ เหมือนคนฝึกม้า ยังม้าให้วิ่งไปบ้าง วิ่งกลับบ้างในสนามฝึกม้า. ด้วยเหตุประมาณเท่านี้กำหนดทิศหนึ่งๆ แล้วแสดงถึงการแผ่เมตตาโดยจำกัด.

บทว่า สพฺพธิ เป็นต้น ท่านกล่าวเพื่อแสดงโดยไม่จำกัด.

ในบทเหล่านั้น บทว่า สพฺพธิ คือ ในทิศทั้งปวง.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๕๓๙

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “ขัคควิสาณสุตตนิทเทส”