ปุณณกมาณวกปัญหานิทเทส

๓. ปุณฺณกมาณวสุตฺตนิทฺเทสวณฺณนา

[๑๒] ตติเย ปุณฺณกสุตฺตนิทฺเทเส:- อเนชนฺติ อิทมฺปิ ปุริมนเยเนว โมฆราชานํ ปฏิกฺขิปิตฺวา วุตฺตํ. ตตฺถ มูลทสฺสาวินฺติ อกุสลมูลาทิทสฺสาวึ. อิสโยติ อิสินามกา ชฏิลา. ยญฺญนฺติ เทยฺยธมฺมํ. อกปฺปิสูติ ๑- ปริเยสึสุ.

เหตุทสฺสาวีติอาทีนิ สพฺพานิ การณเววจนาเนว. การณํ หิ ยสฺมา อตฺตโน ผลตฺถาย หีโนติ ปวตฺตติ, ตสฺมา เหตูติ วุจฺจติ. ยสฺมา ตํ ผลํ นิเทติ `หนฺท คณฺหถ นนฺ'ติ อปฺเปติ วิย, ๒- ตสฺมา นิทานนฺติ วุจฺจติ. สมฺภวทสฺสาวีติอาทีนิ ปญฺจ ปทานิ เหฏฺฐา ทสฺสิตนยานิ เอว. ยสฺมา ตํ ปฏิจฺจ เอติ ปวตฺตติ, ตญฺจ ผลํ ตโต สมุเทติ อุปฺปชฺชติ, ตสฺมา ปจฺจโยติ จ สมุทโยติ จ วุจฺจติ.

ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ สุคติโยติ จตุอปายวินิมุตฺตกา อุตฺตรมาตาทโย อปฺเปสกฺขา กปณมนุสฺสา จ ทุลฺลภฆาสจฺฉาทนา ทุกฺขปีฬิตา เวทิตพฺพา. ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ ทุคฺคติโยติ ยมราชนาคสุปณฺณเปตมหิทฺธิกาทโย ปจฺเจตพฺพา. อตฺตภาวาภินิพฺพตฺติยาติ ตีสุ ฐาเนสุ ปฏิสนฺธิวเสน อตฺตภาวปฏิลาภตฺถาย. ชานาตีติ สพฺพญฺญุตญฺญาเณน ชานาติ. ปสฺสตีติ สมนฺตจกฺขุนา ปสฺสติ.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๒๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “ปุณณกมาณวกปัญหานิทเทส”