@๓ องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๑๕๖/๑๖๒ ๔ ฉ.ม. ผุสฺโส

โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทินฺติ โส อหํ ตโต ภวโต โยนิโต คติโต วิญฺญาณฏฺฐิติโต สตฺตาวาสโต สตฺตนิกายโต วา จุโต ปุน อมุกสฺมึ นาม ภเว โยนิยา คติยา วิญฺญาณฏฺฐิติยา สตฺตาวาเส สตฺตนิกาเย วา อุทปาทึ. ตตฺราปาสินฺติ อถ วา ๑- ตตฺราปิ ภเว โยนิยา คติยา วิญฺญาณฏฺฐิติยา สตฺตาวาเส สตฺตนิกาเย วา ปุน อโหสึ. เอวนฺนาโมติอาทิ วุตฺตนยเมว.

อปิจ:- ยสฺมา อมุตฺราสินฺติ อิทํ อนุปุพฺเพน อาโรหนฺตสฺส ยาวทิจฺฉกํ อนุสฺสรณํ. โส ตโต จุโตติ ปฏินิวตฺตนฺตสฺส ปจฺจเวกฺขณํ. ตสฺมา อิธูปปนฺโนติ อิมิสฺสา อิธูปปตฺติยา อนนฺตรเมวสฺส อุปปติฏฺฐานํ สนฺธาย อมุตฺร อุทปาทินฺติ อิทํ วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ. ตตฺราปาสินฺติ เอวมาทิ ปนสฺส ตตฺรา อิมิสฺสา อุปปตฺติยา อนฺตเร อุปปตฺติฏฺฐาเน นามโคตฺตาทีนํ อนุสฺสรณทสฺสนฏฺฐํ วุตฺตํ. โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ สฺวาหํ ตโต อนนฺตรูปาปตฺติฏฺฐานโต จุโต อิธ อมุกสฺมึ นาม ขตฺติยกุเล วา พฺราหฺมณกุเล วา นิพฺพตฺโต.

อิตีติ เอวํ. สาการํ สอุทฺเทสนฺติ นามโคตฺตวเสน สอุทฺเทสํ, วณฺณาทิวเสน สาการํ. นามโคตฺเตน หิ สตฺโต "ติสฺโส กสฺสโป"ติ อุทฺทิสิยติ, วณฺณาทีหิ "สาโม โอทาโต"ติ นานตฺตโต ปญฺญายติ. ตสฺมา นามโคตฺตํ อุทฺเทโส, อิตเร อาการาติ. ปุพฺเพนิวาสนฺติ ปุพฺเพ อตีตชาตีสุ นิวุฏฺฐกฺขนฺธา ปุพฺเพนิวาโส. นิวุฏฺฐาติ อชฺฌาวุฏฺฐา อนุภูตา ๒- อตฺตโน สนฺตาเน อุปฺปชฺชิตฺวา นิรุทฺธา, นิวุฏฺฐธมฺมา วา. นิวุฏฺฐาติ โคจรนิวาเสน นิวุฏฺฐา, อตฺตโน วิญฺญาเณน วิญฺญาตา ปริจฺฉินฺนา, ปรวิญฺญาเณน วิญฺญาตาปิ วา ฉินฺนวฏุมกานุสฺสรณาทีสุ. เต พุทฺธานํเยว ลพฺภนฺติ. ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อาทิสติ กเถติ. ปเรสํ อตีตนฺติ อญฺเญสํ ปรปุคฺคลานํ ปุพฺเพนิวาสํ เอกมฺปิ ชาตินฺติอาทินา นเยน อาทิสติ. ๓-