ปญฺญา จ สติ จ นามญฺจาติ เอเตหิ จตุนฺนํ อรูปกฺขนฺธานํ คหณํ ปจฺเจตพฺพํ. รูปญฺจาติ เอเตน จตุนฺนํ มหาภูตานํ จตุวีสติอุปาทายรูปานญฺจ คหณํ ปจฺเจตพฺพํ. อิทานิ ตสฺส นิรุชฺฌนูปายํ ทสฺเสนฺโต "วิญฺญาณสฺส นิโรเธน, เอตฺเถตํ อุปรุชฺฌตี"ติ อาห. ตตฺถ วิญฺญาณนฺติ จริมวิญฺญาณมฺปิ อภิสงฺขารวิญฺญาณมฺปิ. อภิสงฺขารวิญฺญาณสฺส ปหีนนิโรเธน เอตฺเถตํ อุปรุชฺฌติ นิรุชฺฌติ ทีปสิขา วิย อปณฺณตฺติกภาวํ ยาติ, จริมวิญฺญาณสฺส อนุปฺปาทปจฺจยตฺตา อนุปฺปาทนิโรเธน อนุปฺปาทวเสเนว อุปรุชฺฌตีติ. ๓-

[๗] เอตฺตาวตา จ "ทุกฺขมสฺส มหพฺภยนฺ"ติ อิมินา ปกาสิตํ ทุกฺขสจฺจํ, "ยานิ โสตานี"ติ อิมินา สมุทยสจฺจํ, "ปญฺญาเยเต ปิถิยฺยเรติ อิมินา มคฺคสจฺจํ, "อเสสํ อุปรุชฺฌตี"ติ อิมินา นิโรธสจฺจนฺติ เอวํ จตฺตาริ สจฺจานิ สุตฺวาปิ อริยภูมึ อนธิคโต. ปุน เสกฺขาเสกฺขปฏิปทํ ปุจฺฉนฺโต "เย จ สงฺขาตธมฺมาเส"ติ คาถมาห. ตตฺถ สงฺขาตธมฺมาติ อนิจฺจาทิวเสน ปริวีมํสิตธมฺมา, อรหนฺตานเมตํ อธิวจนํ. เสกฺขาติ สีลาทีนิ สิกฺขมานา อวเสสา อริยปุคฺคลา. ปุถูติ พหู

เตสํ ขนฺธา สงฺขาตาติ เตสํ ปญฺจกฺขนฺธา อปฺปฏิสนฺธิกํ กตฺวา เทสิตา, ๒- สงฺเขปํ กตฺวา ฐปิตา วา. ธาตุอาทีสุปิ เอเสว นโย. อิริยนฺติ ปโยคํ. จริยนฺติ กิริยํ. วุตฺตินฺติ. ปวตฺตึ อาจรนฺติ จรณํ. โคจรนฺติ ปจฺจยํ. วิหารนฺติ อิริยาปถปฺปวตฺตนํ. ปฏิปทนฺติ วิปสฺสนํ.