นิฏฺฐิตาย ปน ธมฺมเทสนาย ตโต ตโต อาคตา มนุสฺสา ภควโต อานุภาเวน อตฺตโน อตฺตโน คามนิคมาทีเสฺวว ปาตุรเหสุํ. ภควาปิ สาวตฺถิเมว อคมาสิ ปริจาริกโสฬสาทีหิ อเนเกหิ ภิกฺขุสหสฺเสหิ ปริวุโต. ตตฺถ ปิงฺคิโย ภควนฺตํ วนฺทิตฺวา อาห "คจฺฉามหํ ภนฺเต พาวริสฺส พุทฺธุปฺปาทํ อาโรเจตุํ, ปฏิญฺญาตํ หิ ตสฺส ๓- มยา"ติ. อถ ภควตา อนุญฺญาโต ญาณคมเนเนว โคธาวารีตีรํ คนฺตฺวา ปาทคมเนน อสฺสมาภิมุโข อคมาสิ. ตเมนํ พาวรี พฺราหฺมโณ มคฺคํ โอโลเกนฺโต นิสินฺโน ทูรโตว ตํ ขาริชฏาทิวิรหิตํ ภิกฺขุเวเสนาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา "พุทฺโธ โลเก อุปฺปนฺโน"ติ นิฏฺฐมคมาสิ. สมฺปตฺตญฺจาปิ นํ ปุจฺฉิ "กึ ปิงฺคิย พุทฺโธ โลเก อุปฺปนฺโน"ติ. อาม พฺราหฺมณ อุปฺปนฺโน, ปาสาณเก เจติเย นิสินฺโน อมฺหากํ ธมฺมํ เทเสสิ, ตมหํ ตุยฺหํ เทเสสฺสามีติ. ตโต พาวรี มหตา สกฺกาเรน สปริโส ตํ ปูเชตฺวา อาสนํ ปญฺญาเปสิ. ตตฺถ นิสีทิตฺวา ปิงฺคิโย "ปารายนมนุคายิสฺสนฺ"ติอาทิมาห.

ตตฺถ อนุคายิสฺสนฺติ ภควโต คีตํ อนุคายิสฺสํ. ยถา อทฺทกฺขีติ ยถา สามํ สจฺจาภิสมฺโพเธน อสาธารเณน จ อทฺทกฺขิ. นิกฺกาโมติ ปหีนกาโม. "นิกฺกโม"ติปิ ปาโฐ, วีริยวาติ อตฺโถ. นิกฺขนฺโต วา อกุสลปกฺขา. นิพฺพโนติ กิเลสวนวิรหิโต, ตณฺหาวิรหิโต เอว วา. กิสฺส เหตุ มุสา ภเณติ เยหิ กิเลเสหิ มุสา ภเณยฺย, เอเต ตสฺส ปหีนาติ ทสฺเสติ. เอเตน พฺราหฺมณสฺส สวเน อุสฺสาหํ ชเนติ.

อมโลติ กิเลสมลวิรหิโต. วิมโลติ วิคตกิเลสมโล นิมฺมโลติ กิเลสมลสุทฺโธ. มลาปคโตติ กิเลสมลา ทูรีภูโต หุตฺวา จรติ. มลวิปฺปหีโนติ กิเลสมลปฺปหีโน. มลวิมุตฺโตติ ๑- กิเลเสหิ วิมุตฺโต. สพฺพมลวีติวตฺโตติ วาสนาทิสพฺพกิเลสมลํ อติกฺกนฺโต. เต วนาติ เอเต วุตฺตปฺปการา กิเลสา.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๑๗๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “โสฬสมาณวกปัญหานิทเทส”