๑๙. ขคฺควิสาณสุตฺตนิทฺเทสวณฺณนา

ปฐมวคฺควณฺณนา

อิโต ปรํ ขคฺควิสาณสุตฺตนิทฺเทสวณฺณนาย โอกาโส อนุปฺปตฺโต. ตตฺถ "สพฺเพสุ ภูเตสุ นิธาย ทณฺฑนฺ"ติ อิโต ปรํ อติเรกปทมตฺตเมว วณฺณยิสฺสาม. ตตฺถ สพฺเพสูติ อนวเสเสสุ. ภูเตสูติ สตฺเตสุ. เอตฺถ ภูเตสูติ กิญฺจาปิ ภูตสทฺโท "ภูตสฺมึ ปาจิตฺติยนฺ"ติ ๑- เอวมาทีสุ วิชฺชมาเน, "ภูตมิทํ สาริปุตฺต สมนุปสฺสสี"ติ ๒- เอวมาทีสุ ขนฺธปญฺจเก, "จตฺตาโร โข ภิกฺขุ ๓- มหาภูตา เหตู"ติ ๔- เอวมาทีสุ จตุพฺพิเธ ปฐวีธาตฺวาทิรูเป, "โย จ กาลฆโส ภูโต"ติ ๕- เอวมาทีสุ ขีณาสเว, "สพฺเพว นิกฺขิปิสฺสนฺติ, ภูตา โลเก สมุสฺสยนฺ"ติ ๖- เอวมาทีสุ สพฺพสตฺเต, "ภูตคามปาตพฺยตายา"ติ ๗- เอวมาทีสุ รุกฺขาทิเก, "ภูตํ ภูตโต ปชานาตี"ติ ๘- เอวมาทีสุ จาตุมหาราชิกานํ เหฏฺฐา สตฺตนิกายํ อุปาทาย วตฺตติ. อิธ ปน อวิเสสโต ปฐวีปพฺพตาทีสุ ชาตา สตฺตา ภูตาติ เวทิตพฺพา. เตสุ ภูเตสุ. นิธายาติ นิกฺขิปิตฺวา.

ทณฺฑนฺติ กายวจีมโนทณฺฑํ, กายทุจฺจริตาทีนเมตํ อธิวจนํ. กายทุจฺจริตํ หิ ทณฺฑยตีติ ทณฺโฑ, พาเธติ อนยพฺยสนํ ปาเปตีติ วุตฺตํ โหติ. เอวํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตญฺจ. ปหรณทณฺโฑ เอว วา ทณฺโฑ, ตํ นิธายาติปิ วุตฺตํ โหติ. อวิเหฐยนฺติ อวิเหฐยนฺโต. อญฺญตรมฺปีติ ยํ กิญฺจิ เอกมฺปิ. เตสนฺติ เตสํ สพฺพภูตานํ. น ปุตฺตมิจฺเฉยฺยาติ อตฺรโช เขตฺรโช ทินฺนโก อนฺเตวาสิโกติ อิเมสุ จตูสุ ปุตฺเตสุ ยํ กิญฺจิ ปุตฺตํ น อิจฺเฉยฺย. กุโต สหายนฺติ สหายํ ปน อิจฺเฉยฺยาติ กุโต เอว เอตํ.