อยํ ปน อนุสนฺธิ:- เอวํ วุตฺเต เต อมจฺจา อาหํสุ "อิทานิ ภนฺเต กุหึ คจฺฉถา"ติ. ตโต เตน "ปุพฺพปจฺเจกสมฺพุทฺธา กตฺถ วสนฺตี"ติ อาวชฺเชตฺวา "คนฺธมาทนปพฺพเต"ติ วุตฺเต ปุนาหํสุ "อเมฺห ทานิ ภนฺเต ปชหถ, น คจฺฉถา"ติ ๑- อถ ปจฺเจกพุทฺโธ อาห "น ปุตฺตมิจฺเฉยฺยา"ติ สพฺพํ. ตตฺรายํ อธิปฺปาโย:- อหํ อิทานิ อตฺรชาทีสุ ยํ กิญฺจิ ปุตฺตมฺปิ น อิจฺเฉยฺยํ, กุโต ปน ตุมฺหาทิสํ สหายํ. ตสฺมา ตุเมฺหสุปิ โย มยา สทฺธึ คนฺตุกาโม ปุริโส วา โหตุํ อิจฺฉติ, โส เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโปติ. ๒- อถ วา เตหิ "อเมฺห ทานิ ภนฺเต ปชหถ, น อิจฺฉถา"ติ วุตฺเต โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ "น ปุตฺตมิจฺเฉยฺยํ, กุโต สหายนฺ"ติ วตฺวา อตฺตนา ๓- ยถาวุตฺเตนฏฺเฐน เอกจริยาย คุณํ ทิสฺวา สมฺมุทิโต ปีติโสมนสฺสชาโต อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ.

ตตฺถ ตสาติ ๔- ปิปาสกิริยา. ถาวราติ ขีณาสวา. ภยเภรวาติ ขุทฺทานุขุทฺทกา จิตฺตุตฺราสา. ๕- นิธายาติ ฉฑฺเฑตฺวา. นิทหิตฺวาติ ฐเปตฺวา โอโรปยิตฺวาติ อโธกริตฺวา. สโมโรปยิตฺวาติ อโธคตํ วิสฺสชฺเชตฺวา. นิกฺขิปิตฺวาติ ตโต อปเนตฺวา. ปฏิปฺปสฺสมฺภิตฺวาติ สนฺนิสีทาเปตฺวา.

อาลปนนฺติ อาทิโต ลปนํ. สลฺลปนนฺติ สมฺมา ลปนํ. อุลฺลปนนฺติ อุทฺธํ กตฺวา ลปนํ. สมุลฺลปนนฺติ ปุนปฺปุนํ อุทฺธํ กตฺวา ลปนํ.

อิริยาปถจริยาติ อิริยาปถานํ จริยา, ปวตฺตนนฺติ อตฺโถ. เสเสสุปิ เอเสว นโย. อายตนจริยา ปน อายตเนสุ สติสมฺปชญฺญานํ จริยา. ปตฺตีติ ผลานิ. ตานิ หิ ปาปุณียนฺตีติ "ปตฺตี"ติ วุตฺตานิ. สตฺตโลกสฺส ทิฏฺฐธมฺมิกสมฺปรายิกา อตฺถา โลกตฺถาติ อยํ วิเสโส.