เอวํ ขนฺเธสุ สนฺเตสุ โหติ สตฺโตติ สมฺมุติ. ๔-

เอวเมว ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ สติ ๕- "สตฺโต ปุคฺคโล"ติ โวหารมตฺตํ โหตีติ เอวมาทินา นเยน นามรูปานํ ยาถาวทสฺสนสงฺขาเตน ทิฏฺฐิวิสุทฺธิภูเตน ญาเณน นามรูปํ ปริคฺคเหตฺวา ปุน ตสฺส ปจฺจยมฺปิ ปริคฺคณฺหนฺโต วุตฺตนเยเนว ๖- นามรูปํ ปริคฺคเหตฺวา "โก นุ โข อิมสฺส เหตู"ติ ปริเยสนฺโต อเหตุวา วิสมเหตุวาเทสุ โทสํ ทิสฺวา โรคํ ทิสฺวา ตสฺส นิทานํ สมุฏฺฐานมฺปิ ปริเยสนฺโต เวชฺโช วิย ตสฺส เหตุญฺจ ปจฺจยญฺจ ปริเยสนฺโต อวิชฺชา

@๔ สํ. ส. ๑๕/๑๗๑/๑๖๓, อภิ. ก. ๓๗/๒๓๓/๖๖ ๕ ฉ.ม. สนฺเตสุ ๖ ฉ.ม. วุตฺตนเยน ตณฺหา อุปาทานํ กมฺมนฺติ อิเม จตฺตาโร ธมฺเม นามรูปสฺส อุปฺปาทปจฺจยตฺตา "เหตู"ติ อาหารํ อุปตฺถมฺภนปจฺจยตฺตา "ปจฺจโย"ติ จ ปสฺสติ. อิมสฺส หิ กายสฺส อวิชฺชาทโย ตโย ธมฺมา มาตา วิย ทารกสฺส อุปนิสฺสยา โหนฺติ, กมฺมํ ปิตา วิย ปุตฺตสฺส ชนกํ, อาหาโร ธาติ วิย ทารกสฺส สนฺธารโกติ. เอวํ รูปกายสฺส ปจฺจยปริคฺคหํ กตฺวา ปุน "จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺ"ติอาทินา ๑- นเยน นามกายสฺสปิ ปจฺจยํ ปริคฺคณฺหาติ, เอวํ ปริคฺคณฺหนฺโต "อตีตานาคตาปิ ธมฺมา เอวเมว วตฺตนฺตี"ติ สนฺนิฏฺฐานํ กโรติ.