@๓ ก. อาลิงฺคิตฺวา กาลํ กรึสุ. ๔ ก. อาลปนสลฺลาปเน ๕ ม., ก. ถาลกํ ปุพฺพสญฺญํ ปฏิลภิตฺวา ตาวเทว ชาตสิเนหา สิกฺขาปทานิ วีติกฺกมิตฺวา ปาราชิกา อเหสุนฺติ.

เอวํ ปญฺจวิเธ สํสคฺเค เยน เกนจิ สํสคฺเคน ชาตสํสคฺคสฺส ภวติ เสฺนโห ๑- ปุริมราคปจฺจยา พลวราโค อุปฺปชฺชติ. ตโต เสฺนหนฺวยํ ทุกฺขมิทํ ปโหตีติ ตเมว เสฺนหํ อนุคจฺฉนฺตํ สนฺทิฏฺฐิกสมฺปรายิกโสกปริเทวาทินานปฺปการกํ ทุกฺขมิทํ ปโหติ นิพฺพตฺตติ ภวติ ชายติ. อปเร ปน "อารมฺมเณ จิตฺตโวสฺสคฺโค สํสคฺโค"ติ ภณนฺติ. ตโต เสฺนโห เสฺนหทุกฺขนฺติ. ๒-

เอวมตฺถปฺปเภทํ อิมํ อฑฺฒคาถํ วตฺวา โส ปจฺเจกพุทฺโธ อาห "สฺวาหํ ยมิทํ เสฺนหนฺวยํ โสกาทิทุกฺขํ ปโหติ, ตสฺต ทุกฺขสฺส มูลํ ขณนฺโต ปจฺเจกสมฺโพธึ อธิคโต"ติ. เอวํ วุตฺเต เต อมจฺจา อาหํสุ "อเมฺหหิ ทานิ ภนฺเต กึ กตฺตพฺพนฺ"ติ. ตโต โส อาห "ตุเมฺห วา อญฺเญ วา โย อิมมฺหา ทุกฺขา มุจฺจิตุกาโม, โส สพฺโพปิ อาทีนวํ เสนฺหชํ เปกฺขมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป"ติ. เอตฺถ จ ยนฺตํ "เสฺนหนฺวยํ ทุกฺขมิทํ ปโหตี"ติ วุตฺตํ, ตเทว สนฺธาย "อาทีนวํ เสฺนหชํ เปกฺขมาโน"ติ อิทํ วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ. อถ วา ยถาวุตฺเตน สํสคฺเคน สํสคฺคชาตสฺส ภวติ เสฺนโห, ๓- เสฺนหนฺวยํ ทุกฺขมิทํ ปโหติ, เอวํ ๔- ยถาภูตํ อาทีนวํ เสฺนหชํ เปกฺขมาโน อหํ อธิคโตติ เอวมฺปิ อภิสมฺพนฺธิตฺวา จตุตฺถปาโท ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว อุทานวเสน วุตฺโตติ เวทิตพฺโพ. ตโต ปรํ สพฺพํ ปุริมคาถาย วุตฺตสทิสเมวาติ. ๕-

นิทฺเทเส อนุปฺปาเทตีติ รูปสฺมึ อนุพฺยญฺชนํ ทิสฺวา อลฺลียติ. อนุพนฺธตีติ รูปสฺมึ เสฺนหวเสน พนฺธติ. ภวนฺตีติ โหนฺติ. ชายนฺตีติ อุปฺปชฺชนฺติ. นิพฺพตฺตนฺตีติ ปวตฺตนฺติ. ๖- ปาตุภวนฺตีติ ปากฏา โหนฺติ. สมฺภวนฺติ สญฺชายนฺติ อภินิพฺพตฺตนฺตีติ ตีณิ อุปสคฺเคน วฑฺฒิตานิ. อิโต ปรํ อฏฺฐกวคฺเค ๗- วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ.