ปทํ ตทวเสสญฺจ พฺยากรณํ อธิยนฺติ, เวเทนฺติ วาติ ปทกา เวยฺยากรณา. โลกายตํ วุจฺจติ วิตณฺฑวาทสตฺถํ. มหาปุริสลกฺขณนฺติ มหาปุริสานํ พุทฺธาทีนํ ลกฺขณทีปกํ ทฺวาทสสหสฺสคนฺถปฺปมาณํ สตฺถํ. ยตฺถ โสฬสสหสฺสคาถาปทปริมาณา พุทฺธมนฺตา นาม อเหสุํ. เยสํ วเสน "อิมินา ลกฺขเณน สมนฺนาคตา พุทฺธา นาม โหนฺติ, อิมินา ปจฺเจกพุทฺธา, อคฺคสาวกา, อสีติมหาสาวกา, ๖- พุทฺธมาตา, พุทฺธปิตา, อคฺคุปฏฺฐาโก, อคฺคุปฏฺฐายิกา, ราชา จกฺกวตฺตี"ติ อยํ วิเสโส ญายติ. อนวยาติ อิเมสุ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนูนา ปริปูรการิโน, อวยา น โหนฺตีติ วุตฺตํ โหติ. อวยา นาม เย ตานิ อตฺถโต จ คนฺถโต จ

@๕ ก. อุปการาย ๖ เถร. อ. ๒/๕๙๙ สนฺธาเรตุํ น สกฺโกนฺติ. วีตราคาติ ปหีนราคา. เอเตน อรหตฺตผลฏฺฐา วุตฺตา. ราควินยาย วา ปฏิปนฺนาติ เอเตน อรหตฺตมคฺคฏฺฐา. วีตโทสาติ อนาคามิผลฏฺฐา. โทสวินยาย วา ปฏิปนฺนาติ เอเตน อนาคามิมคฺคฏฺฐา. วีตโมหาติ อรหตฺตผลฏฺฐา, โมหวินยาย วา ปฏิปนฺนาติ อรหตฺตมคฺคฏฺฐา. สีลสมาธิปญฺญาวิมุตฺติสมฺปนฺนาติ เอเตหิ จตูหิ โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสเกหิ สีลาทีหิ สมฺปนฺนา. วิมุตฺติญาณทสฺสน- สมฺปนฺนาติ เอเตน ปจฺจเวกฺขณญาณสมฺปนฺนา วุตฺตาติ ญาตพฺพํ, ตญฺจ โข โลกิยเมว. อภิชปฺปนฺตีติ ปตฺเถนฺติ. ชปฺปนฺตีติ ปจฺจาสึสนฺติ. ปชปฺปนฺตีติ อตีว ปจฺจาสึสนฺติ. ยาชโยเคสุ ยุตฺตาติ อนุโยเค ๑- เทยฺยธมฺเม ทิยฺยมาเน อภิโยควเสน ยุตฺตา.

[๑๖] อถ โก จรหีติ อถ อิทานิ โก อญฺโญ อตาริ.