[๑๙] อปุจฺฉสีติ เอตฺถ ออิติ ปทปูรณมตฺเต นิปาโต, ปุจฺฉสิเตฺวว อตฺโถ. ปวกฺขามิ ยถา ปชานนฺติ ยถา ปชานนฺโต อาจิกฺขติ, เอวํ อาจิกฺขิสฺสามิ. อุปธินิทานา ปภวนฺติ ทุกฺขาติ ตณฺหาทิอุปธินิทานา ชาติอาทิทุกฺขวิเสสา ปภวนฺติ.

ตณฺหูปธีติ ตณฺหา เอว ตณฺหูปธิ. สสฺสตุจฺเฉททิฏฺฐิ เอว ทิฏฺฐูปธิ. ราคาทิกิเลสา เอว กิเลสูปธิ. ปุญฺญาทิกมฺมานิ เอว กมฺมูปธิ. ติวิธทุจฺจริตานิ เอว ทุจฺจริตูปธิ. กพฬีการาทโย อาหารา เอว อาหารูปธิ. โทสปฏิโฆ เอว ปฏิฆูปธิ. กมฺมสมุฏฺฐานา กมฺเมเนว คหิตา ปฐวาทโย จตสฺโส ธาตุโยว จตสฺโส อุปาทินฺนธาตูปธี. ๔- จกฺขฺวาทิ ฉ อชฺฌตฺติกานิ อายตนานิ เอว ฉ อชฺฌตฺติกานิ อายตนูปธิ. จกฺขุวิญฺญาณาทิ ฉ วิญฺญาณกายาว ฉ วิญฺญาณกายูปธี. สพฺพมฺปิ ทุกฺขํ ทุกฺขมนฏฺเฐนาติ สพฺพํ เตภูมกํ ทุกฺขํ ทุสฺสหนฏฺเฐน อุปธิ.

[๒๐] เอวํ อุปธินิทานโต ปภวนฺเตสุ ทุกฺเขสุ:- โย เว อวิทฺวาติ คาถา. ตตฺถ ปชานนฺติ สงฺขาเร อนิจฺจาทิวเสน ชานนฺโต. ทุกฺขสฺส ชาติปฺปภวานุปสฺสีติ วฏฺฏทุกฺขสฺส ชาติการณํ "อุปธี"ติ อนุปสฺสนฺโต. อิมิสฺสา คาถาย นิทฺเทเส วตฺตพฺพํ นตฺถิ.