ตสฺส วิญฺญาณํ จเวยฺยาติ ตสฺส อากิญฺจญฺญายตเน อุปฺปนฺนสฺส วิญฺญาณํ จุตึ ปาปุเณยฺย. อุจฺฉิชฺเชยฺยาติ อุจฺเฉทํ ภเวยฺย. วินสฺเสยฺยาติ วินาสํ ปาปุเณยฺย. น ภเวยฺยาติ อภาวํ คเมยฺย. อุปปนฺนสฺสาติ ปฏิสนฺธิวเสน อุปปนฺนสฺส.

[๔๓] อถสฺส ภควา อุจฺเฉทสสฺสตํ อนุปคมฺม ตตฺถ อุปปนฺนสฺส อริยสาวกสฺส อนุปาทาย ปรินิพฺพานํ ทสฺเสนฺโต "อจฺจิ ยถา"ติ คาถมาห. ตตฺถ อตฺถํ ปเลตีติ อตฺถํ คจฺฉติ. น อุเปติ สงฺขนฺติ "อสุกํ นาม ทิสํ คโต"ติ โวหารํ น คจฺฉติ. เอวํ มุนี นามกายา วิมุตฺโตติ เอวํ ตตฺถ อุปฺปนฺโน เสกฺขมุนิ ปกติยา ปุพฺเพว รูปกายา วิมุตฺโต, ตตฺถ จตุตฺถมคฺคํ นิพฺพตฺเตตฺวา นามกายสฺส ๕- ปริญฺญาตตฺตา ปุน นามกายาปิ วิมุตฺโต อุภโตภาควิมุตฺโต ขีณาสโว หุตฺวา อนุปาทานิพฺพานสงฺขาตํ อตฺถํ ปเลติ น อุเปติ สงฺขํ "ขตฺติโย วา พฺราหฺมโณ วา"ติ เอวมาทิกํ.

นิทฺเทเส ขิตฺตาติ จลิตา. อุกฺขิตฺตาติ อติจลิตา. นุนฺนาติ ปปฺโผติฏา. ๖- ปนุนฺนาติ ๗- ทูรีกตา. ขมฺภิตาติ ปฏิกฺกมาปิตา. วิกฺขมฺภิตาติ น สนฺติเก กตา.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๕๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “อุปสีวมาณวกปัญหานิทเทส”