19. Khaggavisāṇasuttaniddesavaṇṇanā

paṭhamavaggavaṇṇanā

ito paraṃ khaggavisāṇasuttaniddesavaṇṇanāya okāso anuppatto. Tattha "sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍan"ti ito paraṃ atirekapadamattameva vaṇṇayissāma. Tattha sabbesūti anavasesesu. Bhūtesūti sattesu. Ettha bhūtesūti kiñcāpi bhūtasaddo "bhūtasmiṃ pācittiyan"ti evamādīsu vijjamāne, "bhūtamidaṃ sāriputta samanupassasī"ti evamādīsu khandhapañcake, "cattāro kho bhikkhu mahābhūtā hetū"ti evamādīsu catubbidhe paṭhavīdhātvādirūpe, "yo ca kālaghaso bhūto"ti evamādīsu khīṇāsave, "sabbeva nikkhipissanti, bhūtā loke samussayan"ti evamādīsu sabbasatte, "bhūtagāmapātabyatāyā"ti evamādīsu rukkhādike, "bhūtaṃ bhūtato pajānātī"ti evamādīsu cātumahārājikānaṃ heṭṭhā sattanikāyaṃ upādāya vattati. Idha pana avisesato paṭhavīpabbatādīsu jātā sattā bhūtāti veditabbā. Tesu bhūtesu. Nidhāyāti nikkhipitvā.

Daṇḍanti kāyavacīmanodaṇḍaṃ, kāyaduccaritādīnametaṃ adhivacanaṃ. Kāyaduccaritaṃ hi daṇḍayatīti daṇḍo, bādheti anayabyasanaṃ pāpetīti vuttaṃ hoti. Evaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritañca. Paharaṇadaṇḍo eva vā daṇḍo, taṃ nidhāyātipi vuttaṃ hoti. Aviheṭhayanti aviheṭhayanto. Aññatarampīti yaṃ kiñci ekampi. Tesanti tesaṃ sabbabhūtānaṃ. Na puttamiccheyyāti atrajo khetrajo dinnako antevāsikoti imesu catūsu puttesu yaṃ kiñci puttaṃ na iccheyya. Kuto sahāyanti sahāyaṃ pana iccheyyāti kuto eva etaṃ.